بسيارى ]در ميان فقيهان [وجود دارد، از جمله اين كه ديدن هلال در يك جا، تنها براى ساكنان همه جا و مناطق نزديك به آن كافى است، يا اينكه ديدن هلال در شهرهاى شرقى براى ساكنان شهرهاى غربى كافى است، هر چند در فاصله زيادى از هم باشند و يااينكه مادامى كه اختلاف ميان دو شهر احراز نشده باشد، ديدن در هر نقطه‌اى براى مناطق ديگر كافى است. برخى ديگر با صراحت تمام اظهار داشته‌اند كه ديدن هلال در يك نقطه، براى همه مردم كافى است بدون ذكر هيچ خصوصيتى و بعضى اين نظر را اختيار كرده‌اند كه شرط كافى بودن ديدن در يك جا، براى جاهاى ديگر اين است كه هنگام ديدن هلال، شهرهاى ديگر در پوشش شب قرار داشته باشند بر خلاف شهرهايى كه ]هنگام ديدن هلال [داخل صبح شده و خورشيد بر ايشان طلوع كرده و به معناى دقيق‌تر سپيده دم را دريافته باشند.

و اين ديدگاه اخير؛ يعنى كافى بودن ديده شدن هلال در يك نقطه براى همگان را در هزاره نخست از هجرت، در كلمات علاّمه در كتاب تذكره، از قول برخى از علما مى‌بينيم، همان گونه كه علاّمه، در ابتداى كتاب منتهى آن را اختيار كرده است، هر چند در اواخر اين كتاب در آن تجديد نظر مى‌كند. و نيز ديديم كه شهيد اوّل ، در كتاب دروس (هر چند با اندكى تفاوت) نسبت به آن اظهار تمايل مى‌كند.

و هم در هزاره دوم هجرى ديديم جنبش نوينى از برجستگان علما به پيشتازى محقق فيض كاشانى (يكى از سه محمّد نام متاخر كه تلاش خويش را مصروف نگارش مجموعه‌هاى بزرگ روايى