فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٦٦ - پژوهشى درباره ديدن هلال ماه ابوالقاسم خزعلى
پاك و منزه، داناى حقيقى بر امور است.»
نگارنده مىگويد: ضمن تشكر بسيار از بيان روشن و رساى اين محقق بزرگ بايد گفت: خبر دوم از باب دوازدهم كه در پايان گفته ايشان مورد استشهاد واقع شده، در باب سوم ضمن بيست و هشتحديث بيان شده است و اين خبر، همان حديث نهم از باب سوم است، از اين روى، نيازى به ارجاع به بابى ديگر نيست، ليكن خبر ياد شده با وجود اين، ضعيف و غير قابل اعتماد است. پس اى كاش اين محقق بزرگ، به جاى خبر ياد شده، حديث نخست از باب دوازدهم (٤١)را كه خبرى صحيح و معتبر است مورد استشهاد قرار مىداد كه عبارت است از:
«محمد بن حسن، با سند خويش از حسين بن سعيد از حمّاد از شعيب از ابوبصير از امام صادق(ع) چنين نقل كرده كه: از ايشان در مورد روزى از ماه رمضان كه روزهاش بايد قضا شود پرسش شد و آن حضرت در پاسخ اظهار داشت: آن را قضا مكن، مگر آن كه دو گواه عادل از تمامى نمازگزاران بر زمان شروع ماه، گواهى دهند و نيز فرمودهاند كه روزى را كه بايد روزهاش قضا شود آن روز را كه به قضا مىدارند، روزه مدار، مگر اين كه ساكنان همه شهرها آن را قضا كنند، پس در اين صورت، روزهاش بدار.» و يا حديثسوم از باب هشتم (٤٢)خبر موثّق عمّار به اين ترتيب:
«... پس چنانچه ساكنان شهرى ديگر گواهى دهند كه هلال را ديدهاند روزه آن روز [روز اوّل ماه رمضان [را قضا كن» و يا خير صحيح هشامبن حكم (٤٣): «اگر دو گواه عادل، بر اين امر شهادت دهند كه ساكنان شهرى از زمان ديدن هلال تا سى روز، روزه گرفتهاند، در اين صورت، قضاى روزه روز ياد شده واجب مىشود.»
و با وجود روايتهاى معتبر بسيارى كه در اين زمينه وارد شده، ديگر جاى هيچ اشكالى
(٤١) الوسائل، ج٧، ص٢١١.
(٤٢) الوسائل، ج٧، ص٢٠١.
(٤٣) الوسائل، ج٧، ص١٩٢، خبر ١٣ از باب ٥.