٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص

فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٥٨ - سيرى در كتاب العناوين(٢) محمد رحمانى

١ ـ عنوان ضمان به قبض در عقد فاسد از قاعده «كل عقد يضمن بصحيحه يضمن بفاسده و كل مالا يضمن بصحيحه لايضمن‌بفاسده» فرا گيرتر است. زيرا مدعا در اين قاعده اين است كه قبض در عقد فاسد موجب ضمان است؛ چه صحيح آن موجب ضمان‌باشد چه نباشد.در حالى كه قاعدؤ ما يضمن بصحيحؤ يضمن بفاسده... قبضى را موجب ضمان مى‌داند كه در صحيح آن نيز ضمان راه داشته باشد.

٢ ـ قبض در عقد فاسد موجب ضمان است. خواه فساد عقد ناشى از فساد لفظ باشد يا ناشى از فقدان شرايط متعاقدين يا شرايط عوضين. و خواه متفاقدين هر دو آگاه به فساد عقد باشند يا بى خبر از فساد آن، يا يكى آگاه و ديگرى بى خبر.

٣ ـدليل بر ضمان قبض در عقد فاسد، در صورتى كه صحيح آن ضمان آور باشد. عبارتست از:

الف. متعاقدين بر كارى اقدام كرده‌اند كه ضمان آور است.

ب. اجماع محصل و منقول.

ج. خبر مشهور در مورد قاعده يد: « مع اليد ما اخذت حتى تؤدى.»

د ـ قاعده: «كل عقد يضمن بصحيحه يضمن بفاسده.»

٤ ـ در قاعده «كل عقد يضمن بصحيحه... »چند احتمال وجود دارد:

الف. اصل در اين قاعده؛ يعنى جمله «كل عقد يضمن بصحيحه» اختصاص به عقدهاى معاوضى دارد. و فرع‌آن به عقدهاى غير معاوضى مانند: وديعه،عين مستأجره،رأس المال در عقد مضاربه و وهبه مجانى اختصاص مى‌يابد.

ب. مقصود از قاعده بيان مقدار ضمان از حيث مقدار و جنس مى‌باشد؛ يعنى همان مال به همان مقدار كه در عقد صحيح مورد ضمان است، در عقد فاسد نيز مورد ضمان خواهد بود.

ج. مقصود قاعده ضمان عهده است؛ يعنى همان گونه كه در عقد صحيح چنانچه ملك از ديگرى باشد ضمان هست، در عقد فاسد نيز ضمان برقرار مى‌باشد.

د. مفاد قاعده اين است: همانگونه كه نسبت به ابعاض عوض و معوض در عقد