پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٧٠٠ - شرح و تفسير تقسيم مسئوليتها

تقسيم كار از مهم‌ترين اصول مديريت است زيرا بدون آن غالبا افراد در انتظار ديگران مى‌نشينند و مسئوليت‌ها را به گردن آنها مى‌اندازند و به هنگامى كه كار زمين مى‌ماند در برابر مؤاخذه كارفرما به اين عذر متوسل مى‌شوند كه ما گمان كرديم ديگران اين كار را انجام خواهند داد و اگر به ديگران گفته شود آنها هم همين عذر را مى‌آورند؛ ولى هنگامى كه كارها و مسئوليت‌ها تقسيم شود هر كسى مى‌داند در برابر كار خود مسئول است و در انجام آن سعى و تلاش مى‌كند.

اين توصيه نشان مى‌دهد كه امام عليه السلام به اصول مديريت كاملا توجّه داشته و فرزندش را به آن توصيه مى‌كند.

در زمان پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله نيز در جنگ و غير جنگ اين امر نمايان بود كه فردى را فرمانده ميمنه لشكر و فرد ديگرى را فرمانده ميسره و فرد سومى را در قلب سپاه قرار مى‌داد و مسئوليت‌ها را تعيين مى‌فرمود. براى جمع‌آورى زكات افراد خاصى مأموريت داشتند و براى كسب اطلاعات از وضع دشمنان افراد ديگرى مأموريت پيدا مى‌كردند و اداره امور بخش‌هاى كشور اسلام به افراد آگاه سپرده مى‌شد.

در دومين دستور مى‌فرمايد: «قبيله و خويشاوندانت را گرامى دار، زيرا آنها پر و بال تواند كه به وسيله آنها پرواز مى‌كنى و اصل و ريشه تواند كه به آنها باز مى‌گردى و دست و نيروى تو كه با آن (به دشمن) حمله مى‌كنى»؛ (وَ أَكْرِمْ عَشِيرَتَكَ، فَإِنَّهُمْ جَنَاحُكَ الَّذِي بِهِ تَطِيرُ، وَ أَصْلُكَ الَّذِي إِلَيْهِ تَصِيرُ، وَ يَدُكَ الَّتِي بِهَا تَصُولُ). [١] امام عليه السلام در اين جمله خويشاوندان را به سه چيز تشبيه كرده كه هر كدام ناظر به مطلب خاصى است؛ تشبيه به بال و پر، تشبيه به بال و پر، اصل و ريشه و تشبيه به دست.

تشبيه اوّل اشاره به پيشرفت و ترقى در سايه كمك‌هاى آنهاست و تشبيه دوم‌

[١]. «تصول» از ريشه «صولة» بر وزن «دولة» به معناى حمله كردن گرفته شده است.