پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦٢١ - شرح و تفسير دنياى فريبكار و اهل آن

جمله‌ «لَنْ تَبْلُغَ أَمَلَكَ» بيان واقعيّتى روشن است كه هيچ انسانى در اين جهان به تمام آرزوهاى خود نخواهد رسيد، بنابراين چرا در طلب روزى حريص باشد؟

جمله‌ «وَ لَنْ تَعْدُوَ أَجَلَكَ» اشاره به اين است كه عمر انسان به هر حال محدود است و هيچ كس نمى‌تواند بيش از وقت مقرر در اين جهان بماند. حال كه چنين است چرا براى به دست آوردن مال، بيش از حد دست و پا كند.

تعبير به «خَفِّضْ‌؛ آرام باش و فرو نه» و «أَجْمِلْ‌؛ راه اعتدال پيش گير» هر دو اشاره به يك حقيقت و آن ترك حرص و براى جلب روزى بيشتر است. اين تعبير هرگز تلاش و سعى براى به دست آوردن روزى حلال را نفى نمى‌كند.

امام عليه السلام در ادامه اين سخن به استدلال پرمعنايى توسل مى‌جويد و مى‌فرمايد:

«زيرا بسيار شده كه تلاش فراوان (در راه دنيا) منجر به نابودى (اموال) گرديده (اضافه بر اين) نه هر تلاشگرى به روزى رسيده و نه هر شخص ميانه‌روى محروم گشته است»؛ (فَإِنَّهُ رُبَّ طَلَبٍ قَدْ جَرَّ إِلَى‌ حَرَبٍ‌ [١]؛ فَلَيْسَ كُلُّ طَالِبٍ بِمَرْزُوقٍ، وَ لَا كُلُّ مُجْمِلٍ بِمَحْرُومٍ).

شبيه اين مضمون در حديثى از پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله آمده است، حضرت مى‌فرمايد: «اجملوا فى طلب الدنيا فان كلا ميسّر لما خلق له‌؛ در طلب دنيا ميانه‌رو باشيد چرا كه به هر كس آنچه مقدر شده است داده مى‌شود». [٢]

جمله «رب طلب قد جر الى حرَب‌؛ چه بسيار تلاش فراوانى كه منجر به نابودى شده» به گفته بعضى از نويسندگان، ضرب المثلى در لسان العرب است كه مضمون آن را در فارسى، سعدى در ضمن دو بيت آورده است: