پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٣٨ - شرح و تفسير نگاهى به آينده تاريك

(احتمال دوم مناسب‌تر به نظر مى‌رسد) و در هر حال چون اين حوادث قطعى الوقوع بوده به صورت فعل ماضى بيان شده است.

آن‌گاه امام عليه السلام در ادامه اين سخن معاويه به يك سلسله امور معنوى تهديد مى‌كند مى‌فرمايد: «و اگر به اين دستور و رهنمود عمل نكنى به تو اعلام مى‌كنم كه خود را در غفلت فرو برده‌اى، زيرا فزونى نعمت تو را به طغيان وا داشته (به همين دليل) شيطان بر تو مسلط شده و به آرزوى خود درباره تو رسيده است و همچون روح و خون در سراسر وجودت جريان يافته»؛ (وَ إِلَّا تَفْعَلْ أُعْلِمْكَ مَا أَغْفَلْتَ مِنْ نَفْسِكَ، فَإِنَّكَ مُتْرَفٌ‌ [١] قَدْ أَخَذَ الشَّيْطَانُ مِنْكَ مَأْخَذَهُ، وَ بَلَغَ فِيكَ أَمَلَهُ، جَرَى مِنْكَ مَجْرَى الرُّوحِ وَالدَّمِ).

بعضى جمله «إِلَّا تَفْعَلْ‌ ...» را اشاره به اين دانسته‌اند كه امام عليه السلام او را تهديد به جنگ مى‌كند و منظور از اعلام، اعلام عملى است در حالى كه هيچ يك از تعبيرات جمله‌هاى قبل و بعد از آن چنين مفهومى ندارد، بلكه مجموعه‌اى است از اندرزهاى بيدارگر.

اين نكته جالب است كه معاويه در نامه‌اش امام عليه السلام را تهديد به جنگ نموده؛ ولى امام عليه السلام او را تهديد به سلطه شيطان بر او مى‌كند و او را اندرز مى‌دهد.

[١]. «مترف» به معناى كسى است كه داراى نعمت بسيار است و از آنجا كه غالباً سبب طغيان مى‌شود، مترف به معناى متنعّمان طاغى و گردن‌كش بكار مى‌رود.