پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٢٠ - ٢ چگونگى دسترسى امام عليه السلام به تاريخ گذشتگان

٢. چگونگى دسترسى امام عليه السلام به تاريخ گذشتگان‌

از تعبيرات امام عليه السلام در اين بخش از نامه استفاده مى‌شود كه دسترسى امام عليه السلام به تاريخ عبرت‌انگيز پيشينيان از سه راه بوده است: نخست از طريق نگاه كردن در اعمال آنها؛ كه ممكن است اشاره به كارهايى باشد كه سينه به سينه، نسلى به نسل ديگر منتقل مى‌كند. دوم. از طريق تفكر در اخبار آنها كه در صفحات تاريخ ثبت و ضبط شده است؛ سوم. از طريق سير در آثار آنان؛ يعنى كاخ‌هاى متروك، قصرهاى خاموش، ويرانه‌هاى شهرها، قبرهاى مندرس شده و مانند آن؛ كه با زبان بى‌زبانى حقايق مربوط به نسل‌هاى پيشين را بيان مى‌دارند و در عين خاموشى صد زبان دارند و همواره عارفان آگاه و شاعران با خبر از زبان آنها مطالب زيادى براى ما نقل كرده و مى‌كنند.

راه چهارمى نيز امام براى آگاهى از تاريخ پيشينيان داشته و آن علم و دانشى است كه از طريق وحى بر پيامبر صلى الله عليه و آله نازل شده و پيامبر صلى الله عليه و آله به بزرگترين شاگرد و وصيّش على عليه السلام منتقل ساخته است.

و از آنجا كه غير از منبع اخير، خطاها، ناصافى‌ها و ناخالصى‌ها در اخبار رسوخ كرده، امام مى‌فرمايد: «من با فكر خدادادى خالص آن را از ناخالص جدا ساخته‌ام و صحيح را از سقيم پرداخته‌ام و نتيجه آن را در اختيار تو (فرزند دلبندش امام حسن عليه السلام) كه مخاطب مستقيم آن حضرت در اين نامه است و تمام پيروانش كه مخاطب غير مستقيم آن حضرتند) گذاشت.