پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥١٩ - ١ مجموعه پر از اسرارى به نام تاريخ

اين قرآن كه به تو وحى كرديم، براى تو شرح مى‌دهيم». [١]

گاهى نيز مخاطبان خود را به سير در زمين و مطالعه آثارى كه از گذشتگان باقى مانده و تاريخ تكوينى آنها را تشكيل مى‌دهد، دعوت مى‌كند و مى‌گويد:

«قُلْ سِيرُوا فِى الْأَرْضِ فَانظُرُوا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الَّذِينَ مِنْ قَبْلُ‌». [٢]

امام عليه السلام در اين وصيّت‌نامه به نكته مهمى درباره تاريخ اشاره كرده است و آن اينكه مطالعه دقيق تاريخ پيشينيان، عمر جاودان به انسان مى‌بخشد و به اين مى‌ماند كه انسان از روز آغاز خلقت آدم عليه السلام تا امروز همراه همه اقوام و جمعيّت‌ها بوده و نتيجه تجارب آنها را براى خود ذخيره كرده باشد و به راستى چه فرصت گرانبهايى است كه انسان با هزينه بسيار كم، متاعى اين چنين بزرگ به دست آورد.

البته تاريخ كاستى‌هاى مهمى دارد و اين بر اثر اعمال نفوذ جباران پيشين در تحريف حقايق تاريخ به نفع خويشتن است كه اين آينه را در موارد بسيارى تيره و تار ساخته‌اند و با تطميع و تهديد تاريخ نگاران، آنها را وادار به اين كار كرده‌اند كه نمونه آشكار آن بنى‌اميّه و تاريخ ننگين آنهاست.

ولى محققانِ آگاه، با دقت در قراينى كه در گوشه و كنار حوادث تاريخى است غالبا مى‌توانند سره را از ناسره بشناسند و حق را از باطل جدا سازند و از آنجا كه دروغگويان حافظه ندارند و غالبا گرفتار ضد و نقيض مى‌شوند از آن ضد و نقيض‌ها، آب را از سراب تشخيص دهند.

اى كاش قدرتمندان امروز گاه و بى‌گاه سرى به تاريخ مى‌زدند و حد اقل شاهنامه‌ها را مى‌خواندند و سرنوشت آينده خود را در اين آينه مى‌ديدند و دست از ظلم و ستم و تبهكارى بر مى‌داشتند.

[١]. يوسف، آيه ٣.

[٢]. روم، آيه ٤٢.