پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٨٤ - ١ حيات و آبادى قلب

خاقانى‌ها از ديدن كاخ كسرى‌ها چنان درسى آموختند.

امام عليه السلام در ادامه اين سخن شرح بيشترى بيان كرده مى‌فرمايد: «هر گاه در وضع آنها بنگرى خواهى ديد آنها از ميان دوستان خود خارج شده در ديار غربت بار انداختند گويا طولى نكشد كه تو هم يكى از آنها خواهى شد (و در همان مسير به سوى آنها خواهى شتافت)»؛ (فَإِنَّكَ تَجِدُهُمْ قَدِ انْتَقَلُوا عَنِ الْأَحِبَّةِ، وَ حَلُّوا دِيَارَ الْغُرْبَةِ، وَ كَأَنَّكَ عَنْ قَلِيلٍ قَدْ صِرْتَ كَأَحَدِهِمْ).

آرى در هر چيز ترديد كنيم در اين حقيقت كه همه ما بدون استثنا همان مسير پيشينيان را خواهيم پيمود، ترديد نخواهيم كرد. روزى فرا مى‌رسد كه با همسر، فرزند، دوستان، اموال، مقامات و وسايل زندگى وداع خواهيم گفت، همه را مى‌گذاريم و مى‌رويم.

نكته‌ها

١. حيات و آبادى قلب‌

امام عليه السلام در آغاز اين فقره به احياى قلب به وسيله موعظه اشاره فرموده و در فراز قبل به عمران و آبادى قلب. به يقين منظور از قلب در اين عبارات و امثال آن، آن عضو مخصوصى نيست ه در درون سينه است و كارش ايجاد گردش خون در تمام اعضاست، بلكه منظور آن روح و عقل آدمى است همان گونه كه در منابع لغت نيز آمده است.

اما اين روح انسانى است كه بايد به وسيله موعظه و تقوا، احيا و آباد شود، زيرا مى‌دانيم انسان داراى سه روح و گاه چهار روح است: روح نباتى كه اثرش نمو جسم و تغذيه و تكثير مثل است و روح حيوانى كه افزون بر آن اثرش حس و حركت است؛ ناخن و موى انسان فقط روح نباتى دارد به همين دليل با چيدن آن هيچ احساسى به انسان دست نمى‌دهد؛ ولى گوشت و ماهيچه او علاوه بر