پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٨٧ - شرح و تفسير چگونه محكوم به داورى مىنشيند؟

خرما را (از نقاط ديگر) به سرزمين هَجَر (سرزمينى كه مركز خرما بود) ببرد و يا همچون شاگرد تيراندازى كه بخواهد از طريق دعوت به مبارزه، استادش را بيازمايد»؛ (أَمَّا بَعْدُ فَقَدْ أَتَانِي كِتَابُكَ تَذْكُرُ فِيهِ اصْطِفَاءَ اللَّهِ مُحَمَّداً صلى الله عليه و آله لِدِينِهِ، وَتَأْيِيدَهِ إِيَّاهُ بِمَنْ أَيَّدَهُ مِنْ أَصْحَابِهِ؛ فَلَقَدْ خَبَّأَ لَنَا الدَّهْرُ مِنْكَ عَجَباً؛ إِذْ طَفِقْتَ‌ [١] تُخْبِرُنَا بِبَلَاءِ [٢] اللَّهِ تَعَالَى‌ عِنْدَنَا، وَنِعْمَتِهِ عَلَيْنَا فِي نَبِيِّنَا، فَكُنْتَ فِي ذَلِكَ كَنَاقِلِ التَّمْرِ إِلَى‌ هَجَرَ، أَوْ دَاعِي مُسَدِّدِهِ‌ [٣] إِلَى‌ النِّضَالِ). [٤]

امام عليه السلام براى بيان زشت بودن سخنان معاويه در مورد توصيف اسلام و عظمت پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله براى على عليه السلام كه نخستين مسلمان و نفس پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله و نقطه مركزى اسلام بعد از رسول خدا صلى الله عليه و آله بوده، دو مثال ذكر فرموده كه هر يك از ديگرى رساتر و گوياتر است. نخست به ضرب المثل معروف عرب تمثل جسته كه مى‌گويند: «فُلَانٌ كَنَاقِلِ التَّمْرِ إِلَى هَجَر» اين ضرب المثل مربوط به تاجرى است كه از شهر هَجَر (يكى از شهرهاى بحرين) كه مركز پرورش خرما بود برخاست و به بصره آمده تا متاعى خريدارى كند و به هَجَر ببرد هر چه نگاه كرد چيزى ارزان‌تر از خرما نديد. سرمايه خود را تبديل به خرما كرد و آن را به هَجَر آورد و در انتظار گران شدن خرما آنها را در انبار ذخيره نمود؛ ولى از بخت بد او روز به روز خرما ارزان‌تر شد تا آنجا كه خرماهاى او در انبار فاسد گشت و سرمايه‌اش بر باد رفت. اين ضرب المثل را عرب درباره كسى مى‌گويد كه بخواهد

[١]. «طفقت» از ريشه «طفق» بر وزن «طبق» به معناى آغاز كردن و شروع نمودن در انجام كارى است.

[٢]. «بلاء» به معناى امتحان و آزمايش است و از آنجا كه گاه بوسيله نعمت كسى را آزمايش مى‌كنند و گاه بوسيله مصيبت، اين واژه در معناى نعمت و درد و رنج و مصيبت هر دو به كار مى‌رود و در جمله بالا به معناى نعمت است.

[٣]. «مسدد» از ريشه «سداد» بر وزن «نهاد» به معناى استوارى و استحكام است و سد را بدين جهت سد گفته‌اند كه ديواره‌اى محكم و استوار دارد و مسدد به معناى كسى است كه ديگرى را تعليم مى‌دهد و استوار مى‌دارد.

[٤]. «نضال» به معناى تيراندازى دو نفر به يكديگر است و سپس به هر گونه مبارزه و درگيرى و كشمكش اطلاق شده است.