پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٤٦ - شرح و تفسير برخورد خوب با همه

چهار دستور است:

نخست رعايت محبّت درباره همه مردم است؛ مى‌فرمايد: «بالهاى محبّت و حمايتت را با تواضع براى آنها بگستران»؛ (فَاخْفِضْ لَهُمْ جَنَاحَكَ).

اين تعبير در واقع برگرفته از قرآن مجيد است كه در برخورد با مؤمنان به پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله مى‌فرمايد: «وَ اخْفِضْ جَنَاحَكَ لِمَنِ اتَّبَعَكَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ‌؛ و پر و بال (عطوفت) خود را براى مؤمنانى كه از تو پيروى مى‌كنند فرود آر» [١] كه تعبيرى كنايى است و از طرز رفتار مرغ با جوجه‌هاى خود گرفته شده است هنگامى كه جوجه‌ها نزد مادرشان مى‌آيند، مادر بال‌هاى خود را مى‌گستراند و آنها را در زير بال و پر خود مى‌گيرد كه هم اظهار محبّت نسبت به آنهاست و هم حمايت.

در دومين دستور مى‌فرمايد: «و در برابر همه متواضع باش»؛ (وَ أَلِنْ‌ [٢] لَهُمْ جَانِبَكَ).

اين تعبير نيز برگرفته از قرآن مجيد است، آنجا كه مى‌فرمايد: «فَبِمَا رَحْمَةٍ مِّنَ اللَّهِ لِنْتَ لَهُمْ‌؛ به سبب رحمت الهى، در برابر مؤمنان نرم و مهربان شدى». [٣]

در سومين دستور مى‌فرمايد: «چهره خويش را براى آنها گشاده دار (و نسبت به همه خوب برخورد كن)»؛ (وَ ابْسُطْ لَهُمْ وَجْهَكَ).

مبادا با قيافه عبوس و تندخويى با كسى برخورد كنى كه اين كار باعث پراكندگى مردم از اطراف توست، همان گونه كه قرآن مجيد به پيغمبر اسلام صلى الله عليه و آله دستور مى‌دهد و مى‌گويد: «وَ لَوْ كُنْتَ فَظًّا غَليظَ الْقَلْبِ لَانْفَضُّوا مِنْ حَوْلِك»؛ و اگر خشن و سنگدل بودى، از اطراف تو، پراكنده مى‌شدند». [٤]

[١]. شعراء، آيه ٢١٥.

[٢]. «الن» از ريشه «لين» بر وزن «چين» به معناى نرمش گرفته شده است.

[٣]. آل عمران، آيه ١٥٩.

[٤]. آل عمران، آيه ١٥٩.