پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٢٥ - ٢ حمايت حيوانات در اسلام

نشوند، زحمتى است بدون دليل؛ ولى در ميدان جنگ چنين نيست (زيرا پياده شدن از مركب به هر حال خطرناك است) و بيش از طاقتش چيزى بر آن بار نكند و بيش از تواناييش آن را راه نبرد». [١]

در حديث ديگرى از امام صادق عليه السلام شبيه همين معنا تحت عنوان «لِلدَّابَّةِ عَلَى صَاحِبِهَا سِتِّةُ حُقوق؛ براى چهارپايان بر صاحبان آنها شش حق است» نقل شده و در روايت ديگرى هفت حق ذكر شده است.

تعبيرات ظريفى در اين روايت آمده كه اسلام كوچك‌ترين مسائل را درباره اين موضوع از نظر دور نداشته و انسانى‌ترين دستورات را در اين باره داده است.

بسيارند كسانى كه هنگامى كه مركب آنها كم و زيادى مى‌كند با شلاق به جان آن مى‌افتند و گاه عصبانيّت خود را در موضوعات ديگر، بر سر حيوان خالى مى‌كنند؛ ولى اسلام تأكيد مى‌كند كه بى‌دليل مركب را آزار ندهند. در حديث مى‌خوانيم كه امام سجاد زين العابدين عليه السلام چهل بار از مدينه به مكّه براى زيارت خانه خدا از شترى استفاده كرد و در تمام اين مدت حتى يك تازيانه به آن شتر نزد. [٢]

در حديث معروفى كه در منابع شيعه و اهل سنّت آمده است مى‌خوانيم:

«خداوند زنى را به خاطر گربه‌اى وارد دوزخ ساخت چرا كه آن را بسته بود نه رهايش مى‌كرد كه خودش غذا پيدا كند و نه غذايى به او مى‌داد». [٣]

حتى از بعضى روايات استفاده مى‌شود كه نبايد فحش و ناسزا به حيوانات داد. [٤] اين تعبير نشان مى‌دهد كه حيوانات هم براى خود فهم و شعورى دارند و از فحش و ناسزا متأثر مى‌شوند. به علاوه هنگامى كه زبان انسان آلوده شد، تدريجاً براى او يك عادت مى‌شود و در مورد انسانها نيز آن را به كار مى‌برد.

[١]. وسائل‌الشيعه، ج ٨، ابواب احكام الدواب، باب ٩، ص ٣٥٠، ح ١.

[٢]. همان مدرك، باب ١٠، ص ٣٥٣، ح ٩.

[٣]. كنزالعمال، ح ٤٣٦٩٥ و وسائل‌الشيعه، باب ٥٣ از احكام الدواب. ص ٣٩٧.

[٤]. تهذيب، ج ٤، ص ١٦٤، ح ٤.