پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٩٣ - ١ پاسخ به دو سؤال

ابن عبد ربه در استيعاب مى‌گويد: «قتل على و لا مال احتجبه و لا دنيا اصابها؛ على عليه السلام به شهادت رسيد در حالى كه نه مالى اندوخته بود و نه مواهب دنيوى براى خود فراهم ساخته بود». [١]

ابن ابى الحديد نيز از بعضى خرده‌گيران نقل مى‌كند كه بر امير مؤمنان على عليه السلام خرده گرفته‌اند و گفته‌اند: ابو بكر از دنيا رفت و دينار و درهمى از خود به يادگار نگذاشت؛ ولى هنگامى كه على عليه السلام چشم از دنيا پوشيد، نخلستان‌هاى بسيارى از خود به يادگار گذاشت. سپس در پاسخ آن مى‌نويسد: همه مى‌دانند كه على عليه السلام چشمه‌هاى متعدّدى با زحمت خود در شهر مدينه، ينبع و سويعه احداث كرد و به وسيله آن زمين‌هاى مواتى را آباد نمود. سپس همه آنها را از ملك خود خارج ساخت و وقف مسلمين كردو از دنيا نرفت در حالى كه چيزى از آنها در ملكش باشد.

آن حضرت چيزى از مال، كم يا زياد براى فرزندانش به ارث نگذاشت مگر چند غلام و كنيز (كه دستور آزادى آنها را داده بود) و هفتصد درهم از سهم او از بيت المال كه براى به دست آوردن خادمى براى خانواده‌اش ذخيره كرده بود. [٢]

٢. سؤال ديگر اينكه چگونه امام عليه السلام مى‌فرمايد: حسن را متولى وقف ساختم و اگر حسن چشم از جهان بپوشد و حسين زنده باشد، او جانشين برادر خود خواهد شد. مگر امام عليه السلام از طريق علم غيب نمى‌دانست كه شهادت امام حسين عليهما السلام سالها بعد از شهادت امام حسن عليه السلام خواهد بود؟

پاسخ اين سؤال و سؤالات فراوان ديگرى از اين قبيل يك جمله است و آن اينكه امامان در كارهاى عادى خود تكيه بر علم عادى داشتند كه از مجارى معمولى حاصل مى‌شود، نه علم غيب؛ همان گونه كه پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله نيز در مسائل مربوط به زندگى خود و يارانش تكيه بر علم حاصله از مجارى عادى داشت و از علم غيب جز در موارد استثنايى استفاده نمى‌فرمود.

[١]. استيعاب، ج ٣، ص ١١٢٦.

[٢]. شرح نهج‌البلاغه ابن ابى‌الحديد، ج ١٥، ص ١٤٦.