پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٨٦ - ترجمه
حضرت داشته و بخشى ديگر به همه نيازمندان و مؤمنان.
جمله «وَ أَصْدَرَهُ مَصْدَرَهُ» اگر ضمير «مصدره» به موقوفه برگردد، مفهومش اين است كه امام حسين عليه السلام نيز همان گونه كه امام حسن عليه السلام درباره درآمد موقوفه عمل مىكرد، عمل كند و اگر ضمير به امام حسن عليه السلام برگردد مفهومش اين است كه همان روش امام حسن عليه السلام را دنبال كند، گر چه نتيجه هر دو يكى است؛ ولى از نظر تفسير عبارت، با هم متفاوتند و در هر حال احتمال اوّل قوىتر به نظر مىرسد. [١]
آن گاه امام عليه السلام به سراغ شرح بيشترى براى موقوف عليهم مىرود و مىفرمايد:
«پسران فاطمه عليها السلام همان مقدار از اين موقوفه سهم دارند كه پسران على (از غير فاطمه عليها السلام) سهم دارند»؛ (وَ إِنَّ لِابْنَيْ فَاطِمَةَ مِنْ صَدَقَةِ عَلِيٍّ مِثْلَ الَّذِي لِبَنِي عَلِيٍّ).
اين جمله دو تفسير دارد: نخست همان كه در بالا اشاره شد كه استفاده امام حسن و امام حسين عليهما السلام از حق التوليه، مانع استفاده آنها از درآمد آن موقوفه به عنوان موقوف عليهم نيست. آنها هم متولى هستند و هم در زمره موقوف عليهم.
تفسير دوم اينكه امتيازى در استفاده از اين موقوفه ميان هيچ يك از فرزندان على عليه السلام نيست؛ چه آنها كه از نسل فاطمه عليها السلام هستند و چه آنها كه از همسران ديگر امير مؤمنان عليه السلام.
امام عليه السلام در اين جمله نمىفرمايد: «فرزندان من از نسل فاطمه» بلكه مىگويد فرزندان فاطمه عليها السلام و اين براى نهايت احترام به مقام شامخ آن حضرت است.
امام عليه السلام در ادامه، به بيان اين نكته مىپردازد كه چرا توليت را به فرزندان فاطمه عليها السلام سپرده است نه ساير فرزندانش؛ مىفرمايد: «و من سرپرستىآن را به
[١]. عبارتى كه در روايت كافى به جاى اين روايت آمده، نشان مىدهد كه تفسير دوم مناسبتر است زيرا در عبارت كافى چنين آمده: «و ان حدث بحسن حدث و حسين حى ... و ان حسينا يفعل فيه مثل الذى امرت به حسناً» كه مفهومش اين است كه امام حسين عليه السلام همان برنامهاى را در مورد موقوفه اجرا مىكند كه امام حسن عليه السلام دستور اجراى آن را داشت. (كافى، ج ٧، ص ٥٠)