پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٤١ - شرح و تفسير از غفلت بر حذر باش

همراه پدرش مبارزه كرد، زمينه‌هاى شقاوت و انحراف در او آماده بود و جز با خودسازى و تلاش فراوان رهايى از آن ممكن نبود.

و در دومين جمله مى‌افزايد: «و تو را بر حذر مى‌دارم از اينكه در طريق غفلت ناشى از آمال و آرزوهاى دراز همچنان به راه خود ادامه دهى»؛ (وَ أُحَذِّرُكَ أَنْ تَكُونَ مُتَمَادِياً فِي غِرَّةِ [١] الْأُمْنِيِّةِ). [٢]

اين جمله نظر به همان چيزى دارد كه بارها در روايات اسلامى به آن اشاره شده كه آرزوهاى دور و دراز، انسان را از خدا و روز جزا و حتى موقعيت خويش در دنيا غافل مى‌سازد (و اما طول الامل فينسى الاخرة). [٣]

و در سومين جمله مى‌فرمايد: «تو را بر حذر مى‌دارم از اينكه آشكار و نهانت يكسان نباشد (در ظاهر دم از اسلام بزنى ولى در باطن در راه شرك و افكار جاهليّت گام بردارى)»؛ (مُخْتَلِفَ الْعَلَانِيَةِ وَ السَّرِيرَةِ).

اين جمله اشاره به نفاق معاويه است كه در ظاهر به عنوان خونخواهى عثمان و دفاع از مقام خلافت برخاسته بود ولى در باطن هدفى جز حكومت بر شام نداشت و مى‌دانيم كه حالت نفاق و دوگانگى ظاهر و باطن و گفتار و رفتار از شرك هم خطرناك‌تر است، زيرا مسلمانان تكليف خود را با مشركان و دشمنان اسلام مى‌دانند در حالى كه ممكن است منافقان را به خاطر پوششى كه از اسلام در ظاهر دارند نشناسند و از پشت به آنها خنجر بزنند.

[١]. «غرّة» به معناى غفلت، بى‌خبرى و غرور است.

[٢]. «الامنيّة» به معناى آرزو است و ريشه اصلى آن «منى» بر وزن «رمى» به معناى تقدير و فرض است و اينكه به آرزوها تمنى و امنية گفته مى‌شود به اين دليل است كه انسان مطالبى را در عالم خيال خود براى آينده فرض و تقدير مى‌كند و به آن دل مى‌بندد. واژه امنية غالبا در مواردى به كار مى‌رود كه آرزوهاى دست نيافتنى در ميان است.

[٣]. كافى، ج ٢، ص ٣٣٥، ح ٣.