به تفسير آنها به پردازيم. و اين همان شيوه اى است كه نگارنده دست به ارائه آن زده و در اين مورد، تفسير به زبان عربى به نام «مفاهيم القرآن» در هفت جلد، و «منشور جاويد» به زبان فارسى در دوازده جلد منتشر ساخته است و اساس اين نوع از تفسير علاوه بر تفسير آيات به وسيله خود آيات، بررسى آيات موضوع در يك جا است. و اين خود مى تواند با نشاندن آيه اى كنار آيه آفاقى وسيعى از معارف را نشان دهد كه در تفسير ترتيبى امكان پذير نيست.

براى توضيح بيشتر يادآور مى شويم:

لازمه نزول تدريجى اين است كه تفسير قرآن، علاوه بر روش تفسير سوره به سوره كه از قديم معمول بوده، از روش تفسير موضوعى نيز برخوردار گردد، و آيات هر موضوعى كه در قرآن وارد شده است يك جا مورد بررسى قرار گيرد. مفسرى كه مى خواهد مثلاً نظر قرآن را در باره آسمان ها و زمين به دست آورد، يا پيرامون معاد در قرآن به طور جامع و گسترده بحث كند يا سرگذشت قوم بنى اسرائيل را در قرآن مورد بررسى قرار دهد، و يا در باره افعال انسان، از نظر جبر و اختيار داورى كند، و يا معارف متعلق به افعال خدا را از اراده، هدايت وقضا و قدر از ديدگاه قرآن رسيدگى نمايد، بايد مجموع آيات مربوط به هر موضوع را دقيقاً گرد آورده، آنگاه نتيجه گيرى كند و بدون احاطه كامل بر آيات هر موضوعى تا چه رسد احاطه نسبى، قضاوت صحيح در باره آن صحيح نيست.

يكى از علل پيدايش مكتب هاى مختلف عقيدتى در ميان مسلمانان و استدلال هر گروهى بر عقيده خود از قرآن، اين است كه هر گروهى توجه خود را به يك رشته از آيات معطوف داشته و از رشته ديگرى كه مى تواند انقلابى در مفاد واقعى آيات پديد آورد، غفلت نموده است، پيراون نظريه جبر يگرى در افعال بشر، و يا نظريه تفويضى از اين روش پيروى نموده اند از اين جهت در