منشور جاويد - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ١٠٢
فُيوحِىَ بِإِذْنِهِ ما يَشاءُ إِنّه علِىٌّ حَكيمٌ).(شورى/٥١)
«ممكن نيست كه خدا با بشرى سخن بگويد، مگر از سه طريق: يا از طريق وحى، يا از پشت پرده، يا فرشته اى را براى او بفرستد، تا به اذن خدا به او وحى كند; او است بلند مقام و حكيم».
در اين آيه به راه نخست با جمله (إِلاّ وَحْياً)، به راه دوم با جمله (مِنْ وَراءِ حِجاب) و به راه سوم با جمله:(أَوْيُرسِلَ رَسُولاً) اشاره كرده است.
برخى از آيات حاكى از آن است كه خدا از وراى حجاب با موسى سخن مى گفت; چنان كه مى فرمايد:
(فَلَمّا أَتاها نُودىَ مِنْ شاطِئِ الواد الأَيْمَنِ فِى البُقْعَةِ المُبارَكَةِ مِنَ الشَّجَرَةِ أَنْ يا مُوسى إِنّى أَنَا اللّهُ رَبّ العالَمين).(قصص/٣٠)
«هنگامى كه موسى به نزديك آن آتش آمد از جانب راست بيابان در سرزمين مبارك، از درخت، اين ندا را شنيد:اى موسى! من خداى رب العالمينم».
و در برخى از آيات به نزول وحى به وسيله فرشته، تصريح شده است كه مى فرمايد:
(وإِنّه لتَنْزِيلُ رَبِّ العالَمينَ* نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الأَمينُ* عَلى قَلْبِكَ لِتَكُونَ مِنَ المُنْذِرينَ)(شعراء/١٩٢ـ١٩٤)
«اين قرآن از جانب پروردگار جهانيان فرو فرستاده شده، روح الأمين آن را بر قلب تو فرود آورده تا از بيم دهندگان باشى».
خلاصه وحى كننده خدا است و پيامبران با يكى از طرق وحى مطلع مى شوند; اينها از مسلمات قرآن و علماى اسلام است، اختلاف در جاى ديگر است و آن اين كه: آيا تكلم از صفات ذات خدا است يا از صفات فعل او است، در اين جا نظريات گوناگونى از سوى متكلمان مطرح است كه يادآور مى شويم.