تَعالى عَمّا يَقُولُونَ عُلُوّاً كَبيراً)(اسراء/٤٣) جمله (عُلُوّاً كَبيراً)جانشين مفعول مطلق است كه حذف شده است و تقدير آيه چنين است:«تَعالى عمّا يَقُولون تعالياً» برتر است خدا از آنچه مى گويند نوعى برترى، آنگاه به جاى مفعول مطلق جمله (عُلُوّاً كَبيراً) آمده است.

در آيه مورد بحث خدا با سه صفت توصيف شده است:

١. (عالم الغيب والشهادة).

٢. (الكَبير).

٣. (المُتعال).

بررسى معانى هر يك از اين سه صفت ثابت مى كند كه خدا بر موجودات تسلط دارد، زيرا لازمه آگاهى از پنهان و آشكارا و بزرگى، و برترى، تسلط بر ما سوى است.

ولى احتمال دارد كه تعالى به معنى برتر كه ملازم با تسلط است نباشد، بلكه مقصود از برترى برتر بودن، از آنچه كه مشركان در باره آن مى انديشند باشد، مثلاً براى او فرزند فرض مى كردند و لذا قرآن در نفى اين نوع انديشه ها از ذات اقدس الهى از واژه ( تعالى) بهره گرفته مى فرمايد:

(وَ جَعَلُوا للّهِ شُرَكاءَ الجِنَّ وَخَلَقَهُمْ وَ خَرَقُوا لَهُ بَنِينَ وَ بَنات بِغَيْرِ عِلْم سُبْحانَهُ وَ تَعالى عَمّا يَصِفُونَ).(انعام/١٠٠)

«براى خدا شريكانى از جن قرار دادند در حالى كه جن مخلوق است، همچنين از روى نادانى دختران و پسرانى براى خدا تصور كرده اند، خدا منزه و برتر از توصيف آنها است».

همين گونه كه ملاحظه مى فرماييد در مقام تنزيه و پيراستن از شريك و داشتن فرزند، كه همگى مايه نقص است كلمه «تعالى» بكار برده شده است.