در اين شيوه از تفسير، كه آغازگر آن سيد رضى يا استاد او شيخ مفيد بود، در تفسير قرآن، موضوعاتى از قبيل: لغت و قرائت، حجت قرائت، و شأن نزول و معارف و عقايد وفقه، و تاريخ امتْها و غزوه ها وارد تفسير شد، و اين شيوه از تفسيرها توانست به بخش عظيم از نيازهاى روز پاسخ دهد.

پس از شيخ طوسى، مفسر نامى ديگر از شيعه به نام «طبرسى» (٤٧١ ـ ٥٤٨) به تنظيم تفسير تبيان پرداخت و با افزودن مطالبى، آن را به نام «مجمع البيان» ناميد، و اين تفسير به خاطر زيبايى در تنظيم سر آمد تفسيرهاى زمان قرار گرفت، و دانشمندان هر دو گروه آن راستوده اند. حتّى «ذهبى» مؤلف كتاب «التفسير و المفسرون» كه رابطه خوبى با شيعه ندارد، ناچار شده كه به ستايش اين تفسير بپردازد. مى گويد:

«هو يُجيدُ في كلّ ناحية من النواحي، الّتي يتكلّم عنها، فإذا تكلَّم عن القراءات، ووجوهها أجاد، وإذا تكلَّم عن المعاني اللغوية للمفردات أجاد، و إذا تكلّم عن أسباب النزول و شرح القصص استوفى في الأقوال و أفاض...».[١]

او پيرامون هر موضوعى سخن مى گويد به نكويى سخن گفته است، اگر در باره قراءات و اقسام آن سخن بگويد به نكويى سخن مى گويد، اگر در باره معانى مفردات سخن بگويد نيز به خوبى سخن مى گويد، اگر در باره شأن نزول و قصص پيامبران بحث كند، به طور مستقصى افاضه مى نمايد.

جاى تأسف است كه تفسير «تبيان» تا اين اواخر ١٣٢٥ هـ. ش به زيور

[١] التفسير والمفسرون: ٢ / ١٠٤.