لفظ «مُبين» اسم فاعل از «ابانَ» به معنى آشكار كرد مى باشد، و در قرآن موضوعات فراوانى با اين لفظ توصيف و تبيين شده است كه تنها به ذكر موضوعات آن مى پردازيم مانند: عدو، كتاب، ضلال، بلاغ، سحر، فوز،. ثعبان، ساحر، سلطان، قرآن، شهاب، امام، نظير، خصيم، لسان، خسران، إفك، شىء، نذير، ظالم، رسول، دخان، افق، اثم و فتح.

در تفسير آيه ياد شده مى گوييم مقصود از لفظ «دين» در آيه، مانند آيه (مالك يوم الدين)جزاء است و مقصود ازجمله(يُوفِّيهِم) اين است كه خدا آنان را به جزاء(كيفر) كاملشان مى رساند و چيزى از آن نمى كاهد و امّا جمله:(وَ يَعْلَمُونَ أَنَّ اللّهَ هُوَ الحَقُّ المُبين)يادآور اين است كه وجود خدا آن چنان آشكار است كه در راه رسيدن به آن مانع و حايلى نيست، ولى بديهى و آشكار بودن وجود او مانع از آن نيست كه گاهى غفلت ميان انسان و معلوم فاصله شود، و در حقيقت علم ما به خدا بازگشت به رفع غفلت مى كند، در كلمات امير مؤمنان (عليه السلام) وارد شده است:

«يامَنْ دلَّ عَلى ذاتِهِ بِذاتِهِ وَتَنَزَّهَ عَنْ مُجانَسَةِ مُخْلوقاتِهِ»[١]: اى كسى كه وجودش راهنماى خودش است، و از تشابه به مخلوقات پيراسته است.

حسين بن على (عليهما السلام) در دعاى روز عرفه با خدا چنين راز و نياز مى كند:«كَيْفَ يَستَدِلُّ عليكَ بِما هُوَ فِى وُجودِه مُفتقر إليكَ، أيَكونُ لغيرك من الظُهور ما ليسَ لَك حتّى يَكونَ هُو المظهر لك، متى غبتَ حتّى تحْتاج إلى دليل يدلُّ عليك و متى بعدتْ حتّى تكونَ الآثارُ هى الّتى تُوصِل إليك، عميتْ عِيْن لا تراك عليها رقيباً»[٢]: چگونه مى توان با چيزى كه در هستى نيازمند تو است بر

[١] دعاى صباح، منقول از امام على (عليه السلام). [٢] دعاى حسين بن على (عليهما السلام) در روز عرفه.