منشور جاويد - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٢٢
صورت منطقى ثابت كند.
ما اين مطلب را به صورت ديگر مطرح مى كنيم و آن اين كه اگر ثابت شود خدا كمال مطلق است و كمالى فوق آن متصور نيست، در اين صورت تمام صفات ثبوتى و سلبى او ثابت مى شود، زيرا صفات ثبوتى به كمال بر مى گردد و علم و قدرت وحيات كمالى است در موجود، و صفات سلبى به سلب نقص بر مى گردد. اگر مى گوييم خدا جسم، مركب، حالّ در يك شيئ و محلّ براى شيئ ديگر نيست، به خاطر اين است كه همه اينها يك نوع نقص در موجود است.
مرحوم علاّمه طباطبايى از اثبات مالكيت مطلقه براى خدا، ديگر صفات او را نتيجه مى گيرد و مى گويد:
«شكى نيست كه حيات،قدرت و علم و سمع و بصر و عزت از كمالاتى است كه در جهان امكانى وجود دارد، هرگاه خدا را مالك آنها بدانيم، اعتقاد به چنين مالكيت يك رشته صفات ثبوتى و سلبى را در مالك به دنبال دارد».
اينها نمونه هايى است براى قياس منطقى كه مى تواند يك رشته معارف را ثابت كند، در مقابل كسانى كه يك چنين راه را به روى خود مسدود كرده و از آن بهره نمى گيرند.
٢. مطالعه عالم طبيعت
شناخت جهان طبيعت خود در دست يك فرد طالب معارف برگ برنده است، هر جزئى از اجزاى جهان با نظام شگفت انگيزى كه دارد، حاكى از علم وسيع و قدرت وصف ناپذير خدا است، متكلمان اسلامى مطالعه جهان طبيعت را يكى از ابزار شناخت جهان ماوراى طبيعت مى دانند و قرآن مجيد در آيات مربوط به معارف، بر اين راه تأكيد دارد.