٨. از زمان ظهور بعثت پيامبر اكرم (صلى الله عليه وآله وسلم) جمله «لا إله إلاّ اللّه» كلمه اخلاص تلقى شده و گوينده آن موحد خالص به شمار مى رود، در حالى كه اگر «اله» را در اين جمله به معنى معبود بگيريم، با حقيقت تطبيق نخواهد كرد، زيرا در جهان غير از خدا معبودهاى بسيارى هست و درنتيجه اخلاص نيز منتفى خواهد شد; لذا افرادى كه «اله» را به معنى معبود مى گيرند، ناچار شده اند لفظ «بحق» را مقدر سازند، و اين خود تكلفى است كه دليلى بر آن نيست.

***

در اين جا دلايل ما به پايان مى رسد، ولى كسانى كه آن را به معبود تفسير مى كنند، به اين آيه استدلال مى كنند:

(وَ قالَ المَلاءُ مِنْ قَومِ فِرْعَونَ أَتَذَرُ مُوسى وَ قَومَه لِيُفْسِدوا فِى الارضِ وَ يَذرك وَآلهتك). (اعراف/١٢٧)

«اشراف قوم فرعون گفتند آيا موسى و قوم اورا رها مى كنى تا در زمين فساد كنند، و پرستش تو را ترك كنند».

پايه استدلال اين است كه در قرائت شاذّ به جاى «آلهتك» (خدايان تو)، «إلهتك» (عبادت تو) وارد شده است.

پاسخ اين استدلال روشن است، اوّلاً قرائت متواتر «آلهتك» است، و فرعون در حالى كه خود را اله معرفى مى كرد، به خدايان ما فوق و برتر نيز معتقد بود، و به تعبير ديگر اگر خود را رب اعلاى مردم مصر معرفى كرده و مى گفت: (أَنَا رَبُّكُمُ الأَعلى) (نازعات/٢٤)، ولى براى جهان و خود، خدايان ديگرى نيز معتقد بود، و چون حضرت كليم جز خدا، همه خدايان را حذف كرد، براى انسان و جهان جز يك خدا معرفى ننمود، اشراف قوم فرعون به اوگفتند: