دانشنامه بزرگ اسلامی - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ٤٥١٦
| بحران جلد: ١١ شماره مقاله:٤٥١٦ |
بُحْران، يا بَحران، سرزمينى در ناحية فُرع در حجاز ميان مكه و مدينه و
واقع در ٢٤ كيلومتري شهر مدينه. به گفتة ابن اسحاق، بحران معدنى در حجاز
بوده، و به حجاج بن علاط بهزي تعلق داشته است (نك: ياقوت، ١/٤٩٨-٤٩٩).
شهرت اصلى بحران به اين سبب است كه يكى از غزوات رسول اكرم(ص) در آنجا
روي داده، و به نام آن خوانده شده است. در سال ٣ق به پيامبر(ص) خبر
رسيد كه شمار بسياري از بنى سليم در بحران و گويا به قصد توطئه گرد
آمدهاند. پيامبر(ص) نيز پس از آنكهابن ام مكتوم را در مدينه به جاي خويش
نهاد، همراه ٣٠٠ تن از يارانش از شهر خارج، و با شتاب به سوي آنان روان
شدند؛ ليكن چون بنى سليم متفرق شده بودند، پيامبر(ص) بدون برخوردي نظامى
به مدينه بازگشتند (ابن سعد، ٢/٢٤، ٤/١٥٣؛ ابن هشام، ٣/٥٠؛ خليفه، ١/٧١).
تاريخ دقيق وقوع اين غزوه را برخى ابتداي ماه ربيع الا¸خر و برخى ٦
جمادي الاول يا جمادي الا¸خر، و مدت غيبت پيامبر اكرم(ص) را از شهر مدينه
١٠ يا ١١ روز ياد كردهاند (ابن حبيب، ١١٢؛ ابن سعد، ٢/٢٤؛ قس: مسعودي،
التنبيه...، ٢٤٤؛ واقدي، ١/١٩٦؛ ابن هشام، همانجا). اين غزوه كه پيش از
غزوة احد به وقوع پيوست، يكى از ١١ غزوهاي است كه در آن جنگ روي نداد
(ابوعبيد، ٢٢٨؛ ابن سعد، ٢/٢٤، ٢٥؛ مسعودي، مروج...، ٢٨١). اين نبرد را غزوة
الفرع و غزوة بنى سليم نيز ناميدهاند (ابن هشام، واقدي، همانجاها؛ ابن سعد،
٢/٢٤، ٤/١٥٣).
نام بحران در سرية عبدالله بن جحش نيز ذكر شده است (نك: طبري، ٢/٤١٠-٤١٤).
مآخذ: ابن حبيب، محمد، المحبر، به كوشش ايلزه ليشتن اشتتر، حيدرآباد دكن،
١٣٦١ق/١٩٤٢م؛ ابن سعد، محمد، كتاب الطبقات الكبير، به كوشش ادوارد زاخاو،
ليدن، ١٣٢١- ١٣٢٥ق ابن هشام، عبدالملك، السيرة النبوية، به كوشش ابراهيم
ابياري و ديگران، قاهره، ١٣٥٥ق/١٩٣٦م؛ ابوعبيد بكري، عبدالله، معجم ما
استعجم، به كوشش مصطفى سقا، بيروت، ١٤٠٣ق/١٩٨٣م؛ خليفة بن خياط، تاريخ،
به كوشش سهيل زكار، دمشق، ١٣٨٧ق/١٩٦٧م؛ طبري، تاريخ؛ مسعودي، على،
التنبيه و الاشراف، ليدن، ١٨٩٣م؛ همو، مروج الذهب، به كوشش يوسف اسعد
داغر، بيروت، ١٣٨٥ق/١٩٦٥م؛ واقدي، محمد، المغازي، به كوشش مارسدن جونز،
بيروت، مؤسسة الاعلمى؛ ياقوت، بلدان . سيمين محقق