دانشنامه بزرگ اسلامی - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ٤٣٩٩
| بالاحصار جلد: ١١ شماره مقاله:٤٣٩٩ |
بالاحِصار، روستايى در شهرستان سيوْريحصار از توابع استان اسكىشهر تركيه.
بالاحصار كه اهالى آن را بالّى حصار (قلعة عسل) مىنامند، در
شمالغربىآناتولى مركزي،و در ١٤كيلومتري مركز شهرستانسيوري حصار، نزديك
سرچشمة شاخهاي از نهر ساكاريا واقع شده است II/٢٦٨) IA, ; ٢ .(EIبالاحصار
قبلاً مركز قضاي ولايتِ آنقره (آنكارا) بوده است (سامى، ٢/١٢٠٦). خرابههاي
شهر باستانى پِسينوس در جوار آن قرار دارد (همانجا؛ ميدان لاروس، ؛ II/١٢٠ ٢
.(EIپوكوك نخستين سياح اروپايى است كه از اين خرابهها ديدن كرد و در
يادداشتهاي خود از وجود آنها در دشت سيوري حصار و محلى به نام بالاحصار يا
بالابازار، خبر داد (تكسيه، ٢/٤٥٣؛ ، IA همانجا).
در ١٢٥٠ق/١٨٣٤م شارل تكسيه از اين خرابهها ديدار كرد و در گزارشهاي خود آنها
را مربوط به شهر كهن پسينوس از شهرهاي فريگيا (فريجيا) و محل سكناي گالاتها
دانست ( پاولى،؛ XIX(١)/ ١١١٣ -١١١٢ ؛ ركلو، ؛ IX/٣٧٢ ، IA همانجا) كه اين شهر
را مركز حكومت خود قرار دادند (پلينى، ؛ II/٣٣١ تكسيه، ٢/٤٥٠-٤٥١). در دوران
گالاتها (سدة ٣قم)، پسينوس مركز مهم تجارت مناطق اطراف بود و افزون بر آن
معبد سيبِل (مادر الههها) نيز در آنجا قرار داشت (ركلو، همانجا؛
«دائرةالمعارف...١»، ؛ XXVI/٩٧٤ ٢ ؛ EIقس: ، IA همانجا؛ تكسيه، ٢/٤٥٢). پرو٢ در
كتاب «يادبودهاي سفر آسياي صغير» آنچه را در پسينوس ديده، و نيز تصاوير
تكسيه از آنجا را تقريباً درحد محصول خيال و بىاهميت تلقىكردهاست II/٢٦٩) ؛
IA, پاولى، .(XIX(١)/١١١٣ احتمالاً اين شهر باستانى در نخستين سدههاي
مسيحيت، با از بين رفتن سنن قديم دينى، اعتبار خود را از دست داده، و به
صورت خرابههايى فراموش شده، درآمده است (تكسيه، نيز ، IA همانجاها). اغلب
سياحان سدة ١٩م، بالاحصار را به صورت دهكورهاي كه از چند كلبه تشكيل
شده، وصف كردهاند. در قاموسالاعلام آمده است كه قصبة بالاحصار ٣ هزار نفر
جمعيت دارد (سامى، همانجا)، اما براساس سرشماري عمومى ١٣١٤ش/١٩٣٥م در
بالاحصار تنها ٣٦٣ نفر زندگى مىكردند ، IA) همانجا).
مآخذ: تكسيه، شارل، كوچوك آسيا، ترجمة على سعاد، استانبول، ١٣٣٩ق؛ سامى،
شمسالدين، قاموس الاعلام، استانبول، ١٣٠٦ق؛ نيز:
٢ ; Enciclopedia Italiana, Rome; IA; Meydan - Larousse, Istanbul, ١٩٨٧; Pauly;
Pliny, Natural History, tr. H. Rackham, London, ١٩٤٧; Reclus, E., Nouvelle g E
ographie universelle, Paris, ١٨٨٤.
جلال خسروشاهى