دانشنامه بزرگ اسلامی - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ٤٤٢٣
| بانجول جلد: ١١ شماره مقاله:٤٤٢٣ |
بانْجول، پايتخت و بندر مهم كشور مسلماننشين گامبيا در افريقا. اين شهر در
١٨١٦م، با حمايت نظاميان انگليسى به صورت دژي نظامى و مركزي تجارتى
پايهگذاري شد، محلى كه در ١٦١٨م، كارگزاران شركتى بازرگانى از انگليس، در
آن استقرار يافته بودند. مأموران دولت انگليس جزيرة بانجول را جزيرة سنت
ماري، و دژ و مركز تجارتى را به نام وزير مستعمرات وقت انگلستان، باثرست١
ناميدند. دولت گامبيا پس از دستيابى به استقلال آنجا را بانجول ناميد (نك:
هاچ، ٥٢ ؛ بريتانيكا، ١٩٨٦م، .(I/٨٧٠
بانجول شهري دلپذير بر جزيرهاي در دهانة رودخانة گامبيا و در ساحل اقيانوس
اطلس است و به وسيلة پلى با ديگر نقاط كشور ارتباط دارد (لند، .(١٩١-١٩٢ اين
شهر در ١٣ و ٢٨ عرض شمالى و ١٦ و ٣٩ طول شرقى واقع است و آب و هواي
استوايى دارد. متوسط باران ساليانة آن حدود ١١٤ سانتىمتر است. ميزان دما در
اين شهر از حدود ٧ تا ٤٣ سانتىگراد متغير است (همو، ١٨٩ ؛ بريتانيكا، ١٩٧٨م،
ميكرو، .(١/٧٢٩
در ١٨٢١م دولت انگلستان پس از اشغال گامبيا، دژ و مركز تجارتى ياد شده را
مركز گامبيا و ساحل طلا قرار داد (فيج، .(٣٤٠ تا پيش از ١٩٤٥م تنها عناصر
زندگى سياسى - اجتماعى كشور گامبيا، اتحادية كارگري باثرست و شوراي مناطق
شهري بود كه اولى در ١٩٢٨ و دومى در ١٩٣١م ايجاد شده بود (كُرنون، .(٣٦٧
اولين احزاب سياسى گامبيا را روشنفكران بانجول در ١٩٤٥م تشكيل دادند. در
اين سال «حزب دموكراتيك گامبيا» و «كنگرة مسلمانان گامبيا» آغاز به فعاليت
كردند و در ١٩٥١م هم حزب سومى به نام «حزب متحد» در بانجول تأسيس گرديد
(ديويدسن، «افريقاي جديد...٢»، .(١٤١
ادارة بانجول از ١٩٤٧م/١٣٢٦ش به يك شوراي شهر واگذار گرديد (
بريتانيكا،١٩٨٦م، همانجا). در همينحال، فقط ساكنان بانجول و حومه حق شركت
در شوراي قانونگذاري كشور را داشتند و اين وضعيت تا ١٩٦٠م ادامه يافت
(كرنون، ٢٧٠). كسب استقلال گامبيا در ١٩٦٥م با ائتلاف ٣ حزب تشكيل شده در
بانجول ميسر گرديد (ديويدسن، «افريقا...٣»، .(٢٣٩
مردم اين شهر بيشتر مسلمان هستند. در ١٩٤٦م از حدود ٢١ هزار نفر جمعيت آن
حدود ١٦ هزار نفر مسلمان بودند (نك: تريمينگام، .(٢٢٨ جمعيت اين شهر كه در
١٩٦٠م حدود ٤٠ هزار نفر بود (كرنون، همانجا؛ الهى، ٢٤٤)، در ١٩٨٣م/١٣٦٢ش به
٥٠٠ ،٤٤نفر افزايش يافت ( بريتانيكا،همانجا؛ قس: «دائرةالمعارف كلمبيا٤»، كه
در ١٩٩٣م جمعيت بانجول را ٤٠٧ ،٤٢تن آورده است). حدود نيمى از جمعيت
بانجول از تيرة «ولوف٥» هستند. ديگر تيرههاي نژادي اينهاست: ماندينگو، فولا،
جولا، سرر و اكو (لند، همانجا).
بانجول بزرگترين شهر و بندر بازرگانى اصلى كشور گامبيا و در عين حال
مناسبترين راه تجارتى براي كشورهاي سنگال و مالى است. كشتيهاي اقيانوس
پيما تا ٢٠ هزار تن مىتوانند از تأسيسات بندري بانجول استفاده كنند (گراو،
.(١٠٥ در اين شهر كارخانههايى براي تهية روغن بادام زمينى وجود دارد و بخشى
از آن به خارج از كشور صادر مىشود. در بانجول يك مسجد و يك مدرسة عالى
اسلامى و مؤسسات فرهنگى ديگر فعاليت دارند ( بريتانيكا، ١٩٧٨م، ميكرو،
همانجا).
مآخذ: الهى، حسين، تاريخ آفريقا، تهران، ١٣٦٨ش؛ كرنون، ماريان، تاريخ معاصر
آفريقا، ترجمة ابراهيم صدقيانى، تهران، ١٣٦٥ش؛ نيز:
Britannica; The Columbia Encyclopedia, www. infoplease. com /ce٦/ world /
A٠٨٠٦٠٥٨. html; Cornevin, Robert and Marianne, Histoire de l'Afrique, Paris,
١٩٦٤; Davidson, B., Africa in Modern History, London, ١٩٧٨; id, Modern Africa, a
Social and Political History, London, ١٩٩٤; Fage, J. D., A History of Africa,
London, ١٩٨٨; Grove, A. T., Africa, South of the Sahara, Oxford, ١٩٦٧; Hatch,
J., The History of Britain in Africa, London, ١٩٦٩; Land, H., X The Gambia n ,
Africa, ed. C. Legum, London, ١٩٦٥; Trimingham, J. S., A History of Islam in
West Africa, Oxford, ١٩٧٠.
پرويز امين