بشنو از نى (شرحى بر حكايتهاى مثنوى) - حق شناس، سيد حسين - الصفحة ٤٣ - استنتاج

علّت اينكه ياوه‌سرايى مصداق انحراف از صراط مستقيم است، روشن است؛ زيرا سخنان غيرواقع، نوعى دروغ بشمار مى‌رود و قرآن با صراحت مى‌گويد كه دروغگو ايمان ندارد:

إِنَّما يَفْتَرِي الْكَذِبَ الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِآياتِ اللَّهِ وَ أُولئِكَ هُمُ الْكاذِبُونَ‌ «١»

«تنها كسانى دروغ مى‌گويند كه ايمان به آيات خدا ندارند و دروغگويان واقعى آنها هستند.»

ياوه‌سرايى و ژاژخواهى نه‌تنها دروغ است بلكه نوعى دروغ‌پردازى هم به حساب مى‌آيد و فرق است ميان «دروغگو» و «دروغ‌پرداز». دروغگو سخن غير واقعى را بيان مى‌كند ولى دروغ‌پرداز دروغ را با علم به غيرواقع بودنش، پرورش داده و شاخ و بال زيادى به آن مى‌دهد.

*** مولانا به دنبال حكايت قبل، كه در مذمّت مدّعيان بى‌محتوى بود، در اين حكايت نيز اينگونه افراد را مورد تعرض قرار مى‌دهد و عاقبت ياوه‌سرايى را اينگونه بيان مى‌كند كه: وقتى گربه‌اى آمد و پوست دنبه‌اى را ربود، فرزند خردسال آن مرد ياوه‌سرا بى‌درنگ در همان مجلسى كه ياوه‌سرا براى خودنمايى رفته بود، آمد و با پريشانى و اضطراب گفت: پدر جان! آن پوست دنبه‌اى كه هر صبح با آن لب و سبيل‌هايت را چرب مى‌كردى گربه‌اى آمد و ناگهان آن را ربود و هرچه به دنبالش دويديم كه بگيريم، سودى نبخشيد.

اين خبر نابهنگام و درعين‌حال صادقانه كودك، آن‌هم در ميان جمع، طشت‌

______________________________

(١)- نحل: ١٠٥