بشنو از نى (شرحى بر حكايتهاى مثنوى) - حق شناس، سيد حسين - الصفحة ٣٩١ - استنتاج

همه‌جا گسترده شده بود. ديرى نگذشت كه ماهى نادان در دام گرفتار شد و حماقت و غفلت او را به آتش بدبختى كشاند.

استنتاج‌

خدا هيچ امتى را بدون اتمام حجت عذاب نمى‌كند!

اين يك اصل از اصول عدالت رحمانى است؛ چنانكه قرآن كريم در آيات بسيارى به اين اصل تصريح دارد و فرمايشات امامان معصوم عليهم السّلام نيز گواه بر اين حقيقت است. و عقل نيز با استفاده از قاعده «قبح عقاب بلا بيان» اين اصل را مى‌پذيرد. به چند آيه در اين‌باره توجه فرماييد:

وَ ما أَهْلَكْنا مِنْ قَرْيَةٍ إِلَّا لَها مُنْذِرُونَ* ذِكْرى‌ وَ ما كُنَّا ظالِمِينَ‌[١]

«ما هيچ شهر و ديارى را هلاك نكرديم، جز اينكه انذاركنندگانى براى آنها بود، تا متذكر شوند و ما هرگز ستمگر نبوديم.»

وَ ما كانَ رَبُّكَ مُهْلِكَ الْقُرى‌ حَتَّى يَبْعَثَ فِي أُمِّها رَسُولًا يَتْلُوا عَلَيْهِمْ آياتِنا وَ ما كُنَّا مُهْلِكِي الْقُرى‌ إِلَّا وَ أَهْلُها ظالِمُونَ‌[٢]

«پروردگار تو هرگز شهرها و آبادى‌ها را هلاك نمى‌كرد تا اينكه در كانون آنها پيامبرى مبعوث كند كه آيات ما را بر آنان بخواند و ما هرگز آبادى‌هايى را هلاك نكرديم مگر آنكه اهلش ظالم بودند.»

وَ ما كانَ اللَّهُ لِيُضِلَّ قَوْماً بَعْدَ إِذْ هَداهُمْ حَتَّى يُبَيِّنَ لَهُمْ ما يَتَّقُونَ إِنَّ اللَّهَ بِكُلِ‌

[١] - شعرا: ٢٠٨ و ٢٠٩

[٢] - قصص: ٥٩