بشنو از نى (شرحى بر حكايتهاى مثنوى) - حق شناس، سيد حسين - الصفحة ١٠١ - استنتاج

اين استاد محكوم خيالات، نمونه روشنى است از انسانهاى احمق كه زندگى آنان چيزى جز خيال‌پردازى نيست و فكر مى‌كنند با وهم و خيال و طيره و فال و افسون و حرز و طلسم و ... مى‌توانند همه حقايق جهان خلقت را بر مدار خواسته خود بگردانند.

وَ ما لَهُمْ بِهِ مِنْ عِلْمٍ إِنْ يَتَّبِعُونَ إِلَّا الظَّنَّ وَ إِنَّ الظَّنَّ لا يُغْنِي مِنَ الْحَقِّ شَيْئاً[١]

«آنها هرگز به اين سخن يقين ندارند، تنها از گمان بى‌پايه پيروى مى‌نمايند، با اينكه گمان هرگز انسان را بى‌نياز از حق نمى‌كند.»

در حالى‌كه پروردگار بزرگ، انسان و جهان را بر منهج حق آفريده است:

وَ ما خَلَقْنَا السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ وَ ما بَيْنَهُما إِلَّا بِالْحَقِّ ...[٢]

«و نيافريديم آسمان‌ها و زمين و آنچه ميان آن‌ها است، مگر به حق.»

و سالك طريق الى الحق هم مى‌بايست همه گفتار و اعمال و رفتارش، حتى افكارش را بر منهج حق منطبق سازد، كه اگر چنين شد سالك در مقابل تهاجم آفت اوهام و خيالات، ضربه‌پذير نمى‌شود و به حدّى از مرحله استغناى روحى مى‌رسد كه تعريف و تخريب جهانيان، اثرى در تندى و كندى سير او نمى‌گذارد.

[١] - نجم: ٢٨

[٢] - حجر: ٨٥