آيين بندگى و نيايش (ترجمه عدة الداعى) - ابن فهد حلي؛ مترجم حسين غفاري ساروي - الصفحة ٤١٤ - از سنت

كرد، همان حدّش خواهد بود. اگر كسى ماه مبارك رمضان را روزه گرفت، حدّش را ادا كرده است اگر كسى حج را انجام داده، حدّش را ادا نموده است، اما «ذكر» اين گونه نيست، خداوند سبحان در مورد ذكر، به كم راضى نشد و براى آن حدّ و انتهايى قرار نداده است».

آنگاه حضرت اين آيه را تلاوت فرمود:

- «يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اذْكُرُوا اللَّهَ ذِكْراً كَثِيراً وَ سَبِّحُوهُ بُكْرَةً وَ أَصِيلًا[١]، فلم يجعل اللَّه له حدّا ينتهى اليه».

يعنى: «اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد! خداوند را فراوان ياد كنيد و هر بامداد و شامگاه تسبيحش نماييد».

«بنا بر اين، خداوند متعال براى «ذكر» حد و انتهايى قرار نداده است» سپس فرمود:

- «و كان ابى كثير الذّكر، لقد كنت امشى معه و انّه ليذكر اللَّه، و اكل معه الطّعام و انّه ليذكر اللَّه، و لو كان يحدّث القوم ما يشغله ذلك عن ذكر اللَّه، و كنت ارى لسانه لاصقا بحنكه يقول: لا إِلهَ إِلَّا اللَّهُ‌، و كان يجمعنا فيأمرنا بالذّكر حتّى تطلع الشّمس، و كان يأمر بالقراءة من كان يقرأ منّا و من كان لا يقرأ منّا امره بالذّكر»

. يعنى: «پدر من كثير الذكر بود، با او راه كه مى‌رفتم، ذكر خدا مى‌كرد. با او غذا هم كه مى‌خوردم، ذكر خدا را داشت. و اگر با مردم هم سخن مى‌گفت: از ذكر خدا غافل نمى‌ماند. خودم ديدم كه زبان مبارك حضرت به كامش چسبيده «لا إِلهَ إِلَّا اللَّهُ‌» مى‌گويد. ما را جمع مى‌كرد و دستور مى‌داد تا طلوع آفتاب، ذكر داشته باشيم. به هر يك از ما كه توانايى قرائت قرآن را داشت، دستور مى‌داد كه قرآن تلاوت كند و هر كس كه اين توانايى را نداشت، دستور مى‌داد كه ذكر بگويد».

[١] - سوره احزاب، آيه ٤١- ٤٢.