آيين بندگى و نيايش (ترجمه عدة الداعى) - ابن فهد حلي؛ مترجم حسين غفاري ساروي - الصفحة ٥٦٥ - ٣٠ -«الرحيم»

٢٩- «الرّحمن»:

كسى كه بر تمامى خلقش رحمت دارد، چون او صاحب رحمتى است كه همه مخلوقات را در روزى و وسايل زندگيشان در بر مى‌گيرد. اين رحمت عام مؤمن و كافر و صالح و فاسق را شامل مى‌شود.

٣٠- «الرّحيم»:

رحيم است نسبت به مؤمنين و آنان را به رحمت خود اختصاص داده كه مى‌فرمايد:

- وَ كانَ بِالْمُؤْمِنِينَ رَحِيماً[١].

يعنى: «خداوند با مؤمنان مهربان است».

«رحمان و رحيم» صيغه مبالغه‌اند و از «رحمت» مشتق مى‌باشند كه «رحمت» خود به معناى «نعمت» است، خداوند متعال مى‌فرمايد:

- وَ ما أَرْسَلْناكَ إِلَّا رَحْمَةً لِلْعالَمِينَ‌[٢].

يعنى: «نفرستاديم تو را جز رحمتى براى دو جهان».

يعنى تو را به عنوان نعمتى براى عالمين فرستاديم.

غير از ذات اقدس الهى، ديگران را مى‌توان «رحيم» ناميد، ولى «رحمان» خير، چون رحمان يعنى كسى كه بر برداشتن گرفتاريها قدرت داشته باشد و حال آنكه مخلوقاتى كه رحيم‌اند قدرت برداشتن هر بلا و گرفتارى را ندارند.

بر قرآن و باران هم «رحمت» اطلاق مى‌شود و انسان نازك دل را نيز «رحيم» گويند، چون به خاطر نازك‌دلى‌اش رحمت بسيار دارد كه كمترين حدّش دعا كردن و ناراحت شدن براى ديگران است، اما «رحمت» به معناى رقّت در باره خداوند متعال معنا ندارد، بلكه به معناى ايجاد نعمت براى خلق و دفع بلاها از آنان است.

معنايى كه بتواند شامل هر دو قسم گردد اين است كه رحمت يعنى رها يافتن از اقسام آفات و رساندن خير به نيازمندان.

[١] - سوره احزاب، آيه ٤٣.

[٢] - سوره انبياء، آيه ١٠٧.