كفار و فساق بنفع خدا پرستان و عليه خود گويند) تا همان سخن از دوستان و فرمانبران خدا دفاعى باشد و اگر چنين نبود، كسى در روى زمين خدا را عبادت نمى‌كرد، و ما مأمور شديم كه از آنها دست برداريم و حقايقرا پوشيده و پنهان داريم، شما هم (اى گروه شيعه) از آنكه خدا بدست برداشتن از او امر فرموده، پنهان داريد و از آنكه بكتمان و پوشيدگى از او دستور داده پوشيده داريد.

راوى گويد: سپس امام دست بدعا برداشت و گريه كرد و فرمود: بار خدايا ايشان (شيعيان) مردمى اندك و ناچيزند، پس زندگى ما را زندگى آنها و مرگ ما را مرگ آنها قرار ده (آنها را با ما در ايمان و عمل صالح و پاداش اخروى شريك گردان) و دشمن خود را برايشان مسلط مكن كه ما را بآنها مصيبت زده كنى، زيرا اگر ما را بآنها مصيبت زده كنى، هرگز در روى زمين پرستش نشوى‌

و صلّى اللَّه على محمد و آله و سلم تسليما.

شرح‌

- احاديث صعب و مستصعب كه در اين روايات ذكر شده است، مانند آيات قرآن و هدايت الهى و مواعظ و عبرتهاست كه اگر با گوشى شنوا و دلى نرم و روحى مطيع برابر شود، آمادگى و مجذوبيت و پذيرش پيدا مى‌شود و اگر با دلى سخت و روحى سركش برخورد كند، با انكار و تمرد موجه مى‌شود، و بلكه بر قساوت و طغيان آن ميافزايد، قرآن كريم ميفرمايد: «از اين قرآن آيه‌هائى نازل مى‌كنيم كه اى مؤمنان شفا و رحمت است و ستمگران را جز خسارت نميفزايد- ٨٢ سوره ١٧-» بنا بر اين كلمه صعب و مستصعب در اينجا بسيار مناسب است، زيرا يكى از معانى لغوى آن تأبى و سرفرازى مركوبست از پذيرش هر راكبى، مانند اسبى كه بلند طبعى و آقا منشى دارد و حاضر نيست جز سلطان و رجال مملكت بر او نشينند احاديث اهل بيت عصمت هم در برابر دلهاى سليم فرشتگان مقرب و انبياء مرسل و مؤمنين پاك و با اخلاص و آزموده انس و الفت گرفته، يك ديگر را چون جان شيرين در بغل ميگيرند و در برابر دلهاى سخت و ناپاك كه هيچ گونه تناسب و سنخيتى در ميان نيست، سازگارى و قبولى هم ديده نميشود.

باران كه در لطافت طبعش خلاف نيست‌		در باغ لاله رويد در شوره‌زار خس‌

و اما موضوع تفاوت و اختلاف افراد بشر از لحاظ اين دو جهت در اصل طينت و فطرت چنانچه در روايت اخير ذكر شد، مطلبى است مربوط بمسأله طينت و موضوع جبر و تفويض كه قسمتى از آن در جلد اول گذشت: و قسمت ديگرش در جلد سوم بيان مى‌شود ان شاء اللَّه تعالى.