رسول خدا(ص) در مدينه در حالى كه مسافر نبود و ترسى هم نداشت بين نماز ظهر و عصر جمع كرد. به ابن عباس گفتم: چرا پيامبر(ص) چنين كرد؟ او گفت: پيامبر(ص)، خواست با اين كار هيچ يك از امتش به سختى نيفتد. (٦٤)

٢٤. عبدالرزاق از عمرو بن دينار نقل كرده كه ابو شعثاء از ابن عباس روايت كرده است:

در مدينه پشت سر رسول خدا(ص)، هشت ركعت با هم و هفت ركعت با هم نماز خواندم. ابن جريج مى‌گويد: به ابو شعثاء گفتم: گمان مى‌كنم كه پيامبر(ص) قدرى نماز ظهر را به تأخير انداخت و قدرى نماز عصر را جلو انداخت. ابو شعثاء گفت: من هم چنين گمان مى‌كنم. (٦٥)

اما به نظر ما آنچه ابن جريج گمان كرده و ابو شعثاء آن را تأييد نموده، گمانى بيش نيست و گمان هم انسان را از حق بى نياز نمى‌كند. حاصل اين گمان اين است كه جمع بين دو نماز توسط پيامبر(ص) جمع صورى بوده نه جمع حقيقى. بعدها به صورت مفصّل خواهيم گفت كه اين احتمال، ضعيف است و جمع صورى نسبت به جمع حقيقى، مشقت بيشترى ايجاد مى‌كند؛ زيرا شناختن اواخر وقت نماز اوّل (مثل ظهر و مغرب) و اوايل وقت نماز دوم (مثل عصر و عشا) مشكل‌تر از جمع كردن حقيقى بين آنهاست.

٢٥. عبدالرزاق از عمروبن شعيب از عبداللّه‌ بن عمر نقل كرده است:

رسول خدا(ص) ـ در حالى كه مسافر نبود ـ نماز ظهر و عصر را با هم خواند. فردى از ابن عمر پرسيد: به عقيده تو، چرا پيامبر(ص) چنين كرد؟ ابن عمر

(٦٣)المصنف، عبدالرزاق، ج٢، ص٥٥٥ ـ ٥٥٦، ح٤٤٣٤، ٤٤٣٥.
(٦٤)المصنف، عبدالرزاق، ج٢، ص٥٥٥ ـ ٥٥٦، ح٤٤٣٤، ٤٤٣٥.
(٦٥)همان، ص ٥٥٦، حديث٤٤٣٦.