فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٧٧ - جمع ميان دو نماز از ديدگاه كتاب و سنّت آیت الله جعفر سبحانى
٧. ابن ابى عمر از وكيع از عمران بن حدير از عبداللّه بن شقيق عقيلى نقل كرده است كه :
مردى به ابن عباس گفت: الصلاة! ابن عباس سخنى نگفت. آن گاه گفت: الصلاة! باز هم ابن عباس سكوت كرد. آن گاه گفت. الصلاة! ابن عباس سكوت كرد، سپس ابن عباس گفت: مادرت بميرد! آيا به ما نماز خواندن را ياد مىدهى در حالى كه ما در زمان رسول خدا(ص) دو نماز را با هم مىخوانديم؟ (٤٨)
اينها رواياتى بود كه مسلم، در صحيحش نقل كرده بود. اينك رواياتى را كه ديگران نقل كردهاند خواهيم آورد:
٨. بخارى از ابن عباس روايت كرده است كه:
پيامبر(ص) در مدينه هفت ركعت و هشت ركعت نماز به جا آورد؛ نماز ظهر و عصر و نماز مغرب و عشا. ايوب گفت: ممكن است اين عمل در شب بارانى صورت گرفته باشد. ابن عباس گفت:ممكن است. (٤٩)
٩. بخارى از جابربن زيد از ابن عباس نقل كرده است:
پيامبر(ص) هفت ركعت با هم و هشت ركعت نماز با هم به جاى آورد. (٥٠)
١٠. بخارى مرسلهاى را از ابن عمر و ابو ايوب و ابن عباس نقل كرده است كه:
پيامبر(ص) نماز مغرب و عشا را [با هم] خواند. (٥١)
١١. ترمذى از سعيد بن جبير از ابن عباس نقل كرده است كه:
(٤٨)شرح صحيح مسلم از نووى، ج٥، ص٢١٣ ـ ٢١٨، باب «الجمع بين الصلاتين في الحضر» و بااين كه اين عنوان، مختص غير سفر است، با اين حال سه روايت نقل كرده كه در آنها به باهم خواندن نماز در سفر اشاره شده و ما از نقل آنها خوددارى كرديم. ممكن است نقل اين سه روايت در اين باب اشاره به اين باشد كه كيفيت جمع بين دو نماز در غير سفر مانند كيفيت جمع بين دو نماز در سفر است، همچنان كه مفصلاً خواهد آمد.
(٤٩)صحيح بخارى، ج١، ص١١٠، باب «تأخير الظهر الى العصر» از كتاب صلاة.
(٥٠)صحيح بخارى، ج١، ص١١٣، باب «وقت المغرب» از كتاب صلاة.
(٥١)همان، باب «ذكر العشاء و العتمه».