فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٧٢ - جمع ميان دو نماز از ديدگاه كتاب و سنّت آیت الله جعفر سبحانى

قرآن و با هم خواندن دو نماز:

خداوند فرموده است:

{أقمِ الصلاة لدلوك الشمس إلى غسق الليل و قرآن الفجر انّ قرآنَ الفجرِ كان مشهوداً؛ } (٣٨)

نماز را از زوال خورشيد تا نهايت تاريكى شب برپادار و همچنين نماز صبح را ؛ زيرا نماز صبح، مشهود (فرشتگان شب و روز) است.

در اين آيه، اوقات دو نمازى پنج گانه بيان شده است؛ زيرا اگر عبارت «غسق الليل» را به نيمه شب تفسير كنيم، فاصله زمانى بين «دلوك»؛ يعنى زوال خورشيد و «غسق الليل»، يعنى نيمه شب، زمان نمازهاى چهارگانه است. اما دليلى داريم كه نشان مى‌دهد با غروب خورشيد، زمان خواندن نماز ظهر و عصر، به پايان مى‌رسد، بنابراين فاصله زمانى بين زوال خورشيد و غروب خورشيد، وقت مشترك نماز ظهر و عصر است، همچنان كه فاصله زمانى ميان غروب خورشيد تا نيمه شب، وقت مشترك نماز مغرب و عشا است. ممكن است واژه «غسق» به غروب خورشيد تفسير شود. در اين صورت آيه فوق در صدد بيان وقت نماز ظهر و عصر و نماز صبح است، نه نماز مغرب و عشا. اما تفسير معروف همان تفسير اوّل است. طبرسى(ره) گفته است:

اين آيه نشان مى‌دهد كه وقت نماز ظهر تا آخر روز توسعه دارد؛ زيرا خداوند در اين آيه، «دلوك الشمس»؛ يعنى زوال خورشيد را تا «غسق الليل»؛ يعنى نيمه شب، وقت نمازهاى چهارگانه قرار داده است. اما از زوال خورشيد تا غروب، وقت مشترك نماز ظهر و عصر و از غروب خورشيد تا نيمه شب وقت مشترك نماز مغرب و عشا است. و وقت نماز صبح را جداگانه و با عبارت «قرآن الفجر» بيان كرده است. بنابراين در اين آيه وجوب نمازهاى پنج گانه و اوقات آنها بيان شده است. (٣٩)