فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٩٦ - نظريه جبران كاهش ارزش پول سيد محسن سعيدى

كتبت إلى الرضا (ع): انّ لي على رجل ثلاثة آلاف درهم و كانت تلك الدراهم تنفق بين الناس تلك الأيّام و ليست تنفق اليوم فلي عليه تلك الدراهم بأعيانها أو ما ينفق اليوم بين الناس؟

قال: فكتب (ع) إليّ: لك أن تأخذ منه ما ينفق بين الناس كما اعطيته ما ينفق بين الناس؛ (٣٧)

يونس مى‌گويد: به امام رضا(ع) نوشتم كه از كسى سه هزار درهم طلب دارم و آن درهم‌ها در آن روز بين مردم رايج بوده ولى الآن رواج ندارد؛ حال آيا همان درهم‌هاى گذشته را دريافت كنم يا درهم‌هاى رايج امروزى؟ امام (ع) به من نوشت مى‌توانى آنچه را رايج است طلب كنى؛ چون كه درهم‌هاى رايج را به او داده بودى.

اين روايت رااز دو جهت مورد بحث قرار مى‌دهيم:

١. از جهت سند:رجال سند ـ بنابر نقل كلينى (ره) ـ همگى از ثقات هستند و تنها مشكل عمده‌اش روايت محمد بن عيسى بن عبيد از يونس است كه گرچه ابوجعفر ابن بابويه گفته حديثى كه محمد بن عيسى به تنهايى از يونس بن عبدالرحمن نقل مى‌كند معتبر نيست (دليل او هم اين است كه در اجازه، معتبر مى‌داند كه راوى حديث را بر شيخش بخواند يا شيخش بر او بخواند و سامع هم فهيم باشد؛ يعنى در حدّى باشد كه مضمون حديث را بفهمد و محمد بن عيسى هنگامى كه يونس روايت را نقل مى‌كرده از نظر سِنّى صغير بوده است).

برخى چنين پاسخ داده‌اند كه محمد بن عيسى هنگام نقل روايت از يونس، فهيم بوده است؛ بنابراين سند روايت مشكلى ندارد. (٣٨)

٢. از جهت دلالت:دلالت حديث بر اين كه جبران كاهش ارزش پول مى‌تواند از موارد ضمان باشد روشن است؛ زيرا رواج پول در ارزش و قدرت خريد آن تأثير دارد و اين