فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٣٠٠ - عبور از مقابل نمازگزار پژوهشى به شيوه فقه مقارن (پژوهشى به شيوه فقه مقارن) امير رحمانى
اين حكم در مكه مغتفر است، به خاطر ضرورت، به دلالت صحيحه معاوية بن عمار. (٢٢٦)
مرحوم شيخ حر عاملى درعنوان باب در وسائل آورده است: باب عدم بطلان نماز به عبور... و مستحب است براى او كه دفع كند هر چه مىتواند مگر در مكّه. (٢٢٧)
ظاهر نص آن است كه: در غير مكه ودر غير جايى كه غالباً در آن مكان رفت و آمد در جريان است، مورد اهتمام شارع است و براى توقير نماز به آن امر شده است، در فرض ازدحام و عدم امكان مراعات، عادتاً ساقط شده است. مناسب با سقوط(به دليل ازدحام و عدم امكان) سقوط دفع و استحباب آن است، نه ستره قراردادن، خصوصاً اگر قائل به استحباب ستره حتى به كشيدن خط با انگشت شديم، و ستره نهادن را نوعى تأديب نفس براى انقطاع به خالق دانستيم كه در كلام صاحب عروه(ره) آمده است. (٢٢٨)
سؤال راوى نيز نسبت به موضوعيت عبور يا حضور زن است و نسبت به وجود ستره و عدم آن در حال نماز اطلاق دارد. آنچه درذهن اوست، اين است كه به هر حال اگر در حال نماز زنى عبور كرد، آيا عبور او موجب مرجوحيت نماز مىشود و يا لازم است او را دفع كنم و مانع شوم، گرچه انضمام سؤال از نماز در جايى كه زنى در مقابل نشسته، احتمال اوّل(يعنى سؤال از كراهت نماز) را تقويت مىكند. در هر صورت روايت ربطى به قرار دادن ستره ندارد.
تعميم حكم به غير مكه و مطلق موارد ازدحام جمعيت ، در جايى كه نماز در آن مكان مطلوبيت داشته باشد، بعيد نيست مثل مسجد النبىّ(ص) يا ديگر مساجد و مشاهد پر رفت و آمد.
(٢٢٦) مصباح الفقيه، ج٢، قسمت اوّل، ص١٩٦.
(٢٢٧) وسائل الشيعه، ج٥، ص١٣٢.
(٢٢٨) العروة الوثقى، كتاب الصلاة، باب مكانهاى مكروه، مسأله ٣.