فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٣٣٤ - نكتهها(٧) رضا مختارى
خلاف سخن وى در آغاز بحث است و لذا افزوده است: «... و مّما ذكرنا... ما اختاره في المنتهى أخيراً... من التفصيل».
بنابراين به هيچ وجه نبايد علامه را از قائلان به عدم لزوم اشتراك آفاق دانست، بلكه نظر ايشان با مشهور موافق است.
چنان كه گذشت آية اللّه خويى رحمه اللّه فرمودهاند: «و احتمله الشهيد الأوّل في الدروس». در حالى كه سخن شهيد در دروس ربطى به اين مبحث ندارد؛ زيرا شهيد فرموده است:
و البلاد المتقاربة كالبصرة و بغداد متّحدة، لا كبغداد و مصر؛ قاله الشيخ. و يحتمل ثبوت الهلال لمن في البلاد المغربية برؤيته في البلاد المشرقية و إن تباعدت ؛ للقطع بالرؤية عند عدم المانع.
روشن است كه ذيل كلام شهيد، مخالف قول مشهور نيست، بلكه شهيد تنها در فرضى فرموده است:
رؤيت در يك بلد براى بلد ديگر كافى است كه بلد ديگر در غرب بلد رؤيت باشد. و اين امرى مسلّم و خارج از مدار نزاع است(هرچند اين سخن در صورتى صادق است كه بلد شرقى و غربى همعرض باشند، كه ان شاء اللّه تعالى جداگانه به آن مىپردازيم) و خود مرحوم آية اللّه خويى به خارج بودن اين فرض از محور نزاع تصريح فرموده است:
كما لا إشكال أيضاً في كفاية الرؤية في بلد آخر و إن اختلفا في الأفق فيما إذا كان الثبوت هناك مستلزماً للثبوت هنا بالأولوية القطعية، كما لو كان ذاك البلد شرقياً بالإضافة إلى هذا البلد كبلاد الهند بالإضافة إلى العراق... إنّما الكلام في عكس ذلك. (١٢)
د) آية اللّه خويى رحمه اللّه در سخنى كه از ايشان گذشت، فرموده است: «و اختاره... صاحب الحدائق في حدائقه».
موافقت حدائق با نظر غير مشهور، بر اساس مبنايى است كه صد درصد بىاساس است، و بنابر آن مبناى نا تمام ـ لو فرض قبوله ـ تمام فقها همين نظر را خواهند داشت نه
(١٢) رؤيت هلال، ج٤، بخش سوم، گفتار مرحوم آية اللّه خويى در المستند في شرح العروة.