فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٦٦ - نگاهى تاريخى و تحليلى به قواعد نبوى احمد مبلغى
گاهى قواعد نبوى پرده از قاعده بودن يك عبارت و يا جمله يا آيه قرآنى بر مىدارند. به اين صورت كه با به نظم در آوردن آن در قالب يك قاعده، نقشى فراتر از آنچه در نگاه نخست به ذهن مىآيد در فقه ايجاد مىكنند . به بيانى ديگر پيامبر(ص) در موارد بسيارى با قراردادن محتواهايى از قرآن در قالبهاى بيانى باز شدهتر، آنها را به صورت ملموسترى در دسترس قرار مىداد.
گاهى قواعد نبوى، يك قاعده كلى قرآنى را به قواعدى با قلمروهايى محدودتر تفكيك و تجزيه مىنمايند. به تعبير ديگر گاهى هر مجموعه از قواعدنبوى در دل يك قاعده قرآنى جاى مىگيرند.
نمونههايى از ارتباط ميان قواعد نبوى و قواعد قرآنى
- قاعده «
{فلاجناح عليهما أن يصلحا بينهما صلحاً} (٦) ، { والصلح خير} ،(٧) {أن تبرّوا وتتّقوا و تصلحوا بين الناس.} (٨)
و جملههاى قرآنى ديگر.
- قاعده «
با اين جملات قرآنى متناسب است: {والموفون بعهدهم إذا عاهدوا} ، (١٠) {وأوفوا}
(٥) مستدرك الوسائل، ج١٣، ص٤٤٣ و سنن ابن ماجه، ج٢، ص٧٨٨.
(٦) نساء٤: ١٢٨.
(٧) همان.
(٨) بقره٢: ٢٢٤.
(٩) تهذيب الاحكام، ج٧، ص٣٧١ و مغنى ابن قدامه، ج٤، ص٣٨٤.
(١٠) بقره٢: ١٧٧.