«لا اعتبار برؤية الهلال بالآلات المستحدثة، فلو رئي ببعض الآلات المكبّرة نحو التلسكوب مثلاً و لم يكن قابلاً للرؤية بلا آلة لم يحكم بأوّل الشهر، فالميزان هو الرؤية بالبصر من دون آلة مقرّبة أو مكبّرة نعم لو رئي بآلةٍ و علم محلّه ثمّ رئي بالبصر بلا آلة يحكم بأوّل الشهر». (٤٣)

٥. ممكن است مراد برخى از كسانى كه رؤيت با چشم مسلّح را معتبر مى‌دانند در صورتى باشد كه ماه در مدار خود به درجه‌اى رسيده كه با چشم غير مسلح قابل رؤيت است؛ ولى بر اثر موانعى مثل بخار و ابر فقط با تلسكوپ ديده مى‌شود نه با چشم عادى. بنابر اين اين افراد با كسانى كه رؤيت با ابزار را معتبر نمى‌دانند اختلافى نخواهند داشت؛ زيرا در اين صورت حتى اگر ماه با تلسكوپ هم رؤيت نشود، ولى محاسبات قطعى فلكى، رؤيت‌پذير بودن آن را اثبات كند كافى است.

در پايان ذكر اين نكته را لازم مى‌دانم كه در تدوين اين نوشتار از افاضات فقيه مدقّق حضرت آية اللّه‌ شبيرى زنجانى و نيز از مقاله دوست فاضل جناب مستطاب آقاى محمد سميعى با عنوان «بررسى حكم شرعى رؤيت هلال با چشم مسلح» بهره برده‌ام.

(٤٢) همان، ج٢، ص١٤٧٨.
(٤٣) همان، ج٤، بخش سوم و تحرير الوسيله، ج٢، ص٦٠٧ و ٦٠٨، مسأله١٨.