كرده‌اند. (٣٥) زيرا در روايات دسته اوّل هم طبق اين مبنى بايد به آن قائل شد با اينكه اساساً قابل التزام نيست ـ بلكه به دليلى كه گذشت يعنى در مقام تحديد بودن روايات رؤيت هلال و موضوعيت نداشتن آن، بر خلاف روايات دسته اوّل.

عمده دليل ما بر عدم اعتبار رؤيت با چشم مسلح همين است، ولى مى‌توان مؤيّدات و شواهدى نيز بر آن افزود؛ كه هر چند دليل مستقلى محسوب نمى‌شوند، امّا براى تثبيت مدّعا يا ايجاد شك در اعتبار چشم مسلح مؤثرند:

١. لازمه معتبر بودن رؤيت با چشم مسلح، آن است كه شارع مقدس بيش از هزار سال مردم را به اشتباه انداخته باشد كه البته پذيرفتنى نيست. يعنى شارع مقدس در بسيارى از ماههاى سال حدّى را ملاك شروع ماه قرار داده(قابليت رؤيت ماه با چشم مسلّح، و مثلاً ٨ ساعت پس از خروج از محاق) كه اين حد تا هزار سال پيش از اين، قابل دسترسى نبوده است و مردم يك روز پس از آن را(قابليت رؤيت ماه با چشم غير مسلح، و مثلاً ١٥ ساعت پس از خروج از محاق) اوّل ماه مى‌دانسته‌اند و عيد فطر، شب قدر، عرفه و عيد قربان را ـ بر خلاف واقع ـ يك روز ديرتر مى‌دانسته‌اند، آن هم نه بر اثر تقصير مكلفين، بلكه بر اثر فعل و جعل شارع. و اگر رؤيت با تلسكوپ‌هاى قوى مانند هابل معيار باشد اين وسايل هنوز هم در اختيار مسلمانان نيست.

٢. شارع مقدس، رؤيت هلال را موضوع حكم قرار داده است و اطلاق هلال بر هلال واقعى غير قابل رؤيت با چشم غير مسلح ـ يعنى غير قابل رؤيت در عصر شارع ـ استعمال لفظ در غير معناى آن است. زيرا هلال، مشتق از «هلّ» به معنى «بدا و ظهر» يا «صرخ» مى‌باشد و چون مردم هنگام رؤيت آن، صداى خود را به فرياد و تكبير و تهليل، بلند مى‌كردند به آن هلال گفته‌اند و «استهلّ الصبيّ» از همين باب است. يعنى كودك هنگام ولادت گريه و سرو صدا كرد. (٣٦)

(٣٥) رؤيت هلال، ج٢، ص١١٨٩ و ١٢٦٨.
(٣٦) لسان العرب، ج١١، ص٧١ «هلّ» و فقه اهل البيت(ع)، مقاله «رؤية الهلال و معطيات العلم الحديث»، شماره ٣١، ح٨١.