مفيد ملك عين، به عقدى كه معاوضه در آن صورت نمى‌گيرد، مانند: هبه، صدقه، وقف، وصيت به عين، دريافت زكات، خمس و نذر. مفيد ملك عين، بدون هيچ گونه عقدى، مانند: حيازت، ارث، احياى موات و غنيمت به دست آوردن.

همين سه حالت در ملك منافع نيز وجود دارد:

*مفيد ملك منفعت، با عقد معاوضى، مانند اجاره.

* مفيد ملك منفعت، با عقد بدون معاوضه، مانند وصيت به منفعت.

*مفيد ملك منفعت، بدون عقد، مانند ارث منافع.

٢. اسبابى كه سبب تسلّط بر ملك غير مى‌شود و اينها پنج گونه‌اند:

* موردى كه سبب تسلط بر ملك غير مى‌شود به گونه قهرى، مانند شفعه.

* جايى كه براى مصلحت تصرف كننده، تسلط حاصل مى‌شود، مانند: عاريه.

*جايى كه براى مصلحت مالك، بر ملك غير تصرف مى‌كند، مانند: وديعه‌اى كه مالك به وديعه گيرنده اجازه جا به جايى آن را بدهد.

*جايى كه شخص براى مصلحت دو طرف بر مال ديگرى دست مى‌برد، مانند: شركت، مضاربه و... .

* جايى كه سبب تسلط بر ملك ديگرى مى‌شود، تنها به نهادن دست بر آن، مانند: وديعه‌اى كه وديعه گذار اجازه نداده باشد كه مال جا به جا شود.

٣. اسبابى كه مالك را از تصرف در مال خود، باز مى‌دارد، مانند حجر: ] جنون، كودكى، بردگى، ورشكستگى، مرض متصل به موت، سفاهت [ و... .

٤. امورى كه مقاصد پنجگانه را (نفس، دين، عقل، نسب و مال) حفظ مى‌كنند؛ مانند: قصاص، ديه و دفاع براى حفظ نفس. جهل و قتل مرتد، براى حفظ دين. حرمت