گمان...» مقارن شده است، كه قرينه‌اى است بر اين كه تاكيد امامان(ع) بر اين است كه مردم نبايد در احراز هلال به اعمال نظرهاى حدسى و گمانهاى بى‌اعتبار استناد كنند، بلكه بايد به ديدنى كه ظهور هلال را معلوم مى‌سازد اعتماد بورزند.

و بر اين اساس كه موضوع مسأله هلال، به خودى خود و بدون تقيّد به قيدى از قيود باشد و ديدن آن تنها به عنوان راهى براى دريافتن آن لحاظ گردد، آيا با دانستن آن مثلاً در ساعت چهار بامداد، عنوان خروج ماه از تحت الشعاع و اين كه شب ياد شده شب ديدن هلال و خروج ماه از تحت الشعاع خورشيد است صادق نخواهد بود؟ و آيا ]گردش [ ماه در آغاز ماهى نو قرار نگرفته است در حالى كه به علم يقينى و بدون هيچ ترديدى اين را يافته‌ايم كه هلال ماه، مسير معهود ]تازه‌اى [را آغاز كرده است؟ بايد گفت اين امر در كمال وضوح است و جايى براى هيچ گونه شك و ترديدى باقى نمى‌ماند.

در اين جا لازم است بحث‌شود كه آيا در روايات و اخبار، تقييد هلال به ديده شدن در شهرى خاص، يا شهرهاى نزديك به هم به چشم مى‌خورد يا خير؟ كه اگر چنين باشد، بدون هيچ مقاومتى آن را مى‌پذيريم، ولى در غير اين صورت، تمسك جستن به مقايسه هلال به طلوع و غروب خورشيد و اين قبيل استدلالها به واقع توان اثبات تفاصيل ياد شده را نخواهد داشت، بنا بر اين، تنها در سايه شريعت‌سهلى و آسان، راحتى جُسته و شوكت وحدت و يكپارچگى اسلامى را [به يارى وحدت حكم در سراسر سرزمينهاى اسلامى [ پاس مى‌داريم و از ننگ تفرقه‌اى كه به ما نسبت داده شده