خويش و نيز بعضى ديگر (آن چنان كه در ذهن دارم) اختيار كرده‌اند و هم فاضل نراقى در كتاب مستند بر آن پافشارى كرده است. منظور از اين قول اخير اين است كه هنگامى كه هلال ماه از پوشش شعاع خورشيد خارج شد و پذيراى ديدن شده باشد و مردم آن را در پايان شعبان ديدند، اين ديدن نشانه انجام ماه شعبان و آغاز ماه رمضان است، از اين روى، در هر شهرى كه هلال ديده شود و زمان شب هنگام باشد، اين شب، شب ] اوّل [رمضان خواهد بود و در هر شهرى كه پس از ساعت خورشيد طلوع كرده (بلكه حتى فجر طلوع كرده باشد) ياد شده آن روز، روز ]اوّل [رمضان است و اختيار كننده اين ديدگاه، روايتهاى مربوط به ديدن هلال را حمل بر ديدن ]دست كم [ در يكى از مناطق روى زمين كرده است و نه بر ديدن شخص مكلّف، يا ديدن در خصوص شهر او. اين نسبت به مقام ثبوت است و امّا نسبت به مقام اثبات، پس بايد دانست كه همه آراى موجود، نيازمند به حصول يقين يا قيام دليل شرعى معتبر هستند و بدون چنين دليلى نمى‌توان به وجوب روزه، يا افطار حكم كرد و شايد بتوان گفت آنچه در باب پانزدهم از احكام ماه رمضان،از كتاب وسايل به عنوان حديث نخست نقل شده بر همين معنى دلالت دارد؛ زيرا پرسش كننده از امام(ع) در مورد ادعاى اهل حساب [منجّمان [ كه مدّعى ديدن هلال در اُندلس و آفريقا شده‌اند، پرسيده و امام(ع) به او پاسخ مى‌دهد كه با وجود ترديد، روزه واجب نمى‌شود، به جاى اين كه بگويد ديدن هلال در شهرهاى دور براى آغاز ماه كافى نيست و نيز روايتى ديگر كه در باب دوازدهم، حديث دوم نقل شده كه امام(ع) چنين فرموده‌اند:

چنانچه اهالى شهرى ديگر آن را ديده باشند، بايد روزه را قضا كنى كه اين مى‌تواند دليلى بر ديدگاه ياد شده باشد، چه اين كه مطلق بوده و شامل شهرهاى دور نيز مى‌شود و خداوند