فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٦٣ - پژوهشى درباره ديدن هلال ماه ابوالقاسم خزعلى
زمين نيز مرتبط نيست.
و ]دليل [ دوم رواياتى هستند كه بر ادّعاى ياد شده دلالت دارند و ما بخشى از آنها را ذكر مىكنيم.... نگارنده مىگويد: «ذكر روايات را به مقام و مجال استدلال و تمسّك به روايات وا مىنهيم.»
فقيه معاصر آية اللّه گلپايگانى، در حاشيهاى كه بر عروة الوثقى و وسيلة النجاة دارد، مىنويسد:
«احتمال كافى بودنِ ]ديدن هلال ماه در يك شهر [به طور مطلق (يعنى براى همه شهرها) خالى از وجه نيست، ليكن درباره شهرهايى كه افقى پيشتر از شهرى كه ديدن در آن صورت گرفته، دارند نبايد احتياط ترك شود.
اين سخن ايشان است در حاشيه وسيلة النجاة و مانند آن هم در حاشيه عروة الوثقى بيان شده است.» فقيه معاصر آية اللّه ميلانى (م:١٣٩٥هـ. ق ) در حاشيه عروة الوثقى (٣٩)ذيل كلام صاحب كتاب كه عبارت است از: «توافق افق دو شهر...» نوشته است:
«يا پيشتر بودن افق شهرى كه در آن ماه ديده شده و ظاهرتر اين است كه ]ديدن هلال در يك شهر [به طور مطلق ] و براى همه شهرها [ كافى باشد، ليكن شايسته نيست كه احتياط در اين موارد ترك گردد.» و نيز فقيه معاصر آية اللّه گلپايگانى، در مجمع المسائل (٤٠)مىنويسد:
«سوءال٨١١: در وسائل، كتاب صوم، ابواب احكام شهر رمضان كه سى و هفت باب است، در باب سوم مىگويد: بابى در بيان اين كه نشانه ماه رمضان و ديگر از ماههاى سال ديدن هلال ماه است، بنا بر اين روزه گرفتن تنها با ديدن هلال ماه و يا با گذشتسى روز ]از ماه شعبان [واجب مىشود و روزه گشودن در پايان ماه، تنها با ديدن هلال يا گذشتسى روز ]از ماه رمضان [ و اين كه در اين مورد لازم است كه تنها به يقين عمل شود و نه به ظنّ و گمان.
]آن گاه بيست و هشت حديث
(٣٩)عروة الوثقى، آية اللّه ميلانى، ص١٧٤.
(٤٠) مجمع المسائل، آية اللّه گلپايگانى، ج١، ص٢٥٧.