«امّا بحث درباره ماه رمضان، در زمينه نشانه، شرايط و احكام آن مطرح مى‌شود، كه بايد گفت: نشانه آن، ديدن هلال ماه است، اگر كسى آن را ديد روزه ماه رمضان بر او واجب مى‌شود.» (١٣)

و محقق حلّى (م:٦٧٦هـ. ق ) در كتاب شرايع نوشته است:

«سخن در باب ماه رمضان، نشانه، شرايط و احكام آن. امّا درباره امر نخست [نشانه [پس بايد گفت آغاز ماه با ديدن هلال ماه دانسته مى‌شود. در نتيجه، اگر شخص آن را ببيند بر او لازم است كه روزه بدارد... و چنانچه در شهرهاى نزديك به هم، همچون: كوفه و بغداد ديده شود روزه بر اهالى هر دو شهر واجب مى‌شود، بر خلاف حالتى كه دو شهر از هم دور باشند، مانند ]شهرهاى [ عراق و خراسان.» (١٤)

همو، در كتاب معتبر، با يادآورى آنچه از شرايع بيان داشتيم، به بيان فتواى ابن عباس پرداخته و چنين نگاشته است:

«و ابن عباس هم به حكم ياد شده فتوا داده است.» و تفاوت نهادن ميان شهرهاى مختلف تاكنون در سه مورد مطرح شده است: نخست در سخن شيخ، و ديگر در كلام ابن حمزه و سوم در بيان محقق حلّى. پس از او، تا مدت يك قرن و نيم، به اين ديدگاه بر نمى‌خوريم.

او در كتاب مختصر نافع (١٥)، تنها به يادآورى نشانه ماه ]رمضان [ اكتفا كرده و اظهار داشته است كه با ديدن هلال ماه، روزه اين ماه واجب مى‌گردد. و يحيى بن سعيد حلّى(م:٦٩٠هـ. ق ) در كتاب «جامع للشرائع» (١٦)دارد:

«نشانه ماه رمضان ديدن هلال ماه است كه چنانچه شخص آن را به تنهايى ببيند روزه بر او واجب مى‌شود» و پس از او، علاّمه حلّى (م:٧٢٦هـ. ق ) در كتاب تذكره (١٧)نگاشته است:

«روزه ماه رمضان بر كسى كه هلال ماه را ديده باشد واجب است هر چند

(١٣) كشف الرموز، فاضل آبى، ج١، ص٢٩٣.
(١٤) شرايع، محقق حلّى، چاپ جديد، ج٢، ص٦٨٦ ـ ٦٨٩.
(١٥) مختصر النافع، همو، ص ٦٨.
(١٦) جامع الشرايع، يحيى بن سعيد حّلى، ص ١٥٣.
(١٧) تذكره، علاّمه حلى، ج١، ص٢٦٦.