اما حرمت صورت دوم و سوم، به خاطر راه يافتن فساد درآنهاست كه از آن نهى شده و همچنين پيامبر صورت ابن عباس را از خثعميه برگرداند و علت آن را خوف ورود شيطان ميان آن دو ذكر فرمود كه شامل هرسه معنا مى‌شود. پس دليل حرمت نگاه با ريبه، درهمه صورت ها مى‌شود؛ زيرا ريبه به هرمعنايى كه باشد، شيطانى است. (٦٠)

ولى وجه تحريم دركلام شيخ روشن نيست؛ زيرا ادعاى اين كه واقع شدن زير فشار عوامل جنسى (فريفته شدن) يا خطور صحنه هاى حرام جنسى از مفاسدى است كه در اسلام از آن نهى شده، ظاهر و روشن نيست.

اما حديث خثعميه كه پيامبر(ص) صورت فضل بن عباس را از او برگرداند، از طريق شيعه با سند معتبر نقل نشده، البته محدّث نورى قريب به همين مضمون را از بعضى نسخه هاى كتاب الفقه منسوب به امام رضا(ع) درمستدرك روايت كرده، ولى قطعاً سند ضعيف است (٦١) و بخارى دركتاب الصحيح (٦٢) نقل كرده است.

با اين همه شايد برگرداندن صورت فضل از خثعميه براى اين بوده كه فضل در صورت خثعميه خيره گشته بود و خيره شدن ـ همان گونه كه ذكر كرديم ـ جايز نيست.

و شايد دليل حرمت ريبه به معناى دوم و سوم، لذّتِ ناشى از آن باشد؛ زيرا اين دو معناى ريبه معمولا جداى ازلذّت نبوده و لذا حرام مى‌باشند و دليل حرمت تلذّذ ـ همان طور كه عده اى از فقها ادعا نموده اند (٦٣) ـ اجماع فقها است؛ البته اگر اجماعى ثابت شود. بنابراين حرمت معناى دوم و سوم به دليل تلذّذ خواهد بود، نه به عنوان دوم و سوم.

(٦٠) همان،ص٥٥ و ٥٦.
(٦١) مستدرك الوسائل،ج١٤،ص٢٦٩،ب٨١،مقدمات نكاح.
(٦٢) صحيح بخارى،ج٤،ص٩٧.
(٦٣) مانند شيخ انصارى در كتاب النكاح،ص٥٣ و فخر المحقّقين درايضاح الفوائد،ج٣،ص٦٠.