فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٤٤
١. انجام دادن كارى كه قانون آن را واجب كرده يا اجازه داده است.
٢. به كارگيرى حق.
٣. دفاع مشروع.
درقسمت اداى واجب، بر خلاف قانون مصر كه لفظ «شريعت» را به كار برده بود و در تفسير آن به قانون يا شريعت اسلام بحث بود، در قانون عراق در ماده ٣٩ آمده است:
درصورتى كه فعل درجهت تحقق واجبى باشد كه قانون لازم دانسته، صفت مجرمانه نخواهد داشت.
درشرح اين ماده گفته شده كه از ماده ٢٨٤ قانون مجازات سوريه اخذ شده و در آن ماده آمده است:
هرشخص عادى يا مأمور خدمت عمومى كه به انجام دادن امرى كه قانون براو واجب كرده، اقدام كند و فعل او باعث ضرر ديگران شود، تاوقتى كه كار انجام شده درحدود قانون باشد، مرتكب جرم نشده است. (٣٥)
همچنين دربند٩ ماده ٣٧٢ قانون مجازات عراق درخصوص هتك حرمت لفظ جلاله، مجازاتِ حبس پيش بينى شده و به موضوع سبّ پيامبر(ص) و ائمه اطهار(ع) اشاره اى نشده است. (٣٦) براساس ماده ٤٠٩ اين قانون براى مردى كه همسر خويش را درحال زنا مشاهده نموده و مرتكب قتل يا ضرب و جرح همسر و يا زانى اجنبى شده، مجازاتِ حبس پيش بينى كرده است و به صورت كلى براساس ماده ١٢٨ قانون مجازات عراق، ارتكاب جرم با انگيزه هاى مقدس و يا درصورت تحريك شديد، از عذرهاى تخفيف دهنده مجازات است و در توضيح انگيزه هاى مقدس، يكى از شارحان قانون مجازات عراق به دفاع از عِرض يا شرف يا دفاع از مبدأ يا عقيده سياسى اشاره مىكند. (٣٧)
بنابراين درقانون مجازات عراق نيز موارد اباحه قتل به دفاع مشروع و يا قتل درمقام
(٣٥) حسنى، عباس، شرح قانون مجازات جديد عراق، بغداد،چاپ سوم، ١٩٧٢م، ج١و٢، ص١٠٨.
(٣٦) مالكى،شيب لازم، قانون مجازات، بغداد، چاپ پنجم.
(٣٧) حسنى،عباس، همان،ص٣١٧.