٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص

فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٨٦

محارب باشد يا بعد از آن اما به دليل نداشتن اذن از حاكم تعزير مى‌شود. (١٤٧) بدين ترتيب از ديدگاه اهل سنت محاربى كه مرتكب قتل يا سرقت شده،مهدورالدم است و خون او مباح است و فقط قاتل محارب به جهت اقدام خودسرانه و بدون اذن از امام تعزير مى‌شود و با توجه به اختلافاتى كه در تخيير و ترتيب مجازات هاى چهارگانه محارب مطرح است و نظر به اين كه طبق آيه شريفه : {إنّما جزاء الذين يحاربون اللّه‌...} ، درصورت توبه محارب قبل از دستگيرى و دست يابى به او، مجازات او ساقط مى‌شود، حكم به جواز ريختن خون محارب توسط افرادى كه از سوى امام اذن ندارد، عجيب است.

درخصوص بغى، از نظر اهل سنت درصورت وجود شرايط، باغى مهدورالدم است. شافعى و مالك و احمد حنبل در مهدورالدم بودن باغيان شروع به جنگ با حكومت را شرط دانسته اند اما از نظر ابوحنيفه از زمانى كه باغيان اجتماع كرده و از پذيرش حكومت خوددارى كنند،مهدورالدم هستند؛ هرچند شروع به جنگ نكرده باشند. همچنين از نظر اهل سنت قاتل باغى به جهت عدم اذن از حاكم، تعزير مى‌شود. (١٤٨)

٢.٨.٢ ديدگاه فقهاى شيعه

از نظرفقهاى شيعه دليلى برمهدورالدم بودن محارب و يا باغى نسبت به همه مسلمانان نداريم.در مورد بغى اساساً مجازات مشخصى وجود ندارد تاكسى بخواهد مجازات باغى را اجرا كند؛ بلكه در صورت صلاحديد امام(ع) و به دستور او مسلمانان مكلفند با كسانى كه به مقابله با امام معصوم(ع) يا حكومت اسلامى برخاسته اند، بجنگند تا به اطاعت امام برگردند. بنابر اين مجازات حدّى مشخصى براى جرم بغى متصور نيست تا بگوييم: باغى چون مجازات قتل دارد،مهدورالدم است. شهيد ثانى در شرح لمعه مى‌فرمايد:

كسى كه بر يكى از ائمه(ع) خروج كند، باغى است؛ خواه يك نفر باشد، مانند ابن ملجم يا بيشتر مانند اهل جمل و صفين و در صورت صلاحديد


(١٤٧) عوده،عبدالقادر، همان،ج٢،ص٢٥٦.
(١٤٨) همان،ج١،ص٥٤٧.