اشتباه درشخصيت يا هويت مجنى عليه مى‌تواند دو صورت مختلف داشته باشد: يك صورت هنگامى است كه قاتل بدون قصد مجرمانه و به تصور اين كه فعل مشروع و مجازى را انجام مى‌دهد، شخص محترمى را به جاى كسى كه قتل او برايش مجاز بوده به قتل مى‌رساند و صورت دوم وقتى است كه قصد قتل نفس محترمى را داشته اما پس از اقدام متوجه مى‌شود نفس محترم ديگرى را به قتل رسانده است در ذيل، حكم هريك را بيان مى‌كنيم.

الف) اشتباه درشخصيت با عدم قصد مجرمانه:

اين صورت همان «قتل با اعتقاد به مهدورالدم بودن مقتول» يا «قتل با اعتقاد قصاص» است. يعنى، قاتل به جهت اشتباه درهويت و شخصيت مجنى عليه با اعتقاد به اين كه شخص مورد نظر، فرزند وى را كشته است، او را به خاطر قصاص به قتل مى‌رساند و بعداً معلوم مى‌گردد كه شخص ديگرى قاتل بوده و وى درهويت يا شخصيت مجنى عليه خطا كرده است. بنابراين حكم اين صورت همان حكم تبصره ٢ماده ٢٩٥ است و قتل ملحق به شبه عمد است. چنان كه فقها نيز دراين خصوص اتفاق نظر دارند كه قتل، شبه عمد است. درپاسخ اين استفتا كه:

شخصى قصد كشتن مهدورالدمى را دارد، ولى به علت اشتباه در هويت مجنى عليه شخص محقون الدمى را به جاى وى مى‌كشد، قتل واقع شده از چه نوعى خواهد بود؟ پاسخ هاى ذيل واصل شده است:

١.اگر به اعتقاد مهدورالدم بودن كشته، شبه عمد است. (١٨٢)

٢. قتل شبه عمد است. (١٨٣)

درپاسخ اين سؤال كه:

(١٨٢) همان، ص٥٩، به نقل از مجمع المسائل آيت اللّه‌ فاضل لنكرانى.
(١٨٣) همان،ص٧٥، به نقل از مجموعه استفتاءات جديد آيت اللّه‌ مكارم شيرازى.