فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٧٦
درأقرب الموارد آمده:
أغمض عينيه، يعنى پلك ها را برهم نهاد و غمض عينه، يعنى پلك برهم نهاد. (٣٠)
اما واژه «غض» به معناى پلك برهم نهادن نيست و هيچ كدام از لغت شناسان و مفسران قائل به آن نشده اند؛ بلكه به معناى شكستن نگاه و پايين انداختن نظر است، يعنى نگاه را متمركز و خيره نكردن.
راغب اصفهانى گويد:
الغض: نقصان در نگاه و صدا.... خداوند مىفرمايد: قل للمؤمنين يغضُّوا من اَبصارهم و قول شاعر: فغضَّ الطرف إنّك من نمير؛ نگاهت را پايين انداز(وسربلند مكن). تو از قبيله نمير هستى. اين از باب اهانت و توهين گفته مىشود. (٣١)
ابن منظور گويد:
غضّ طرفه و بصره، يعنى خود دارى از نگاه و پايين انداختن و شكستن آن. (٣٢)
و گفته شده: «غضّ» زمانى صدق مىكند كه پلك ها را به هم نزديك كرده و نگاه كند.
عباراتى كه از لغت شناسان نقل نموديم، براى اثبات تفاوت ميان «غمض العين» و «غض النظر» كفايت مىكند.
نكته ديگر در فرق ميان اين دو واژه اين است كه «غمض» دراكثر موارد به چشم ـ كه عضوى از بدن است ـ نسبت داده مىشود، اما «غضّ» به نگاه كردن و ديدن ـ كه كار چشم است ـ نسبت داده مىشود. لذا لغت شناسان تصريح نموده اند كه «غمض» برهم نهادن پلك هاست؛ اما«غضّ النظر» به معناى خوددارى از نگاه و پايين انداختن و شكستن ديد
(٣٠) اقرب الموارد،ج٢،ص٨٨٧.
(٣١) مفردات راغب،ص٦٠٨، دارالقلم.
(٣٢) لسان العرب،ج١٠،ص٨٢،ماده«غمض».